Meer boeken lezen: zo bouw je een leesgewoonte op die je volhoudt

Meer lezen staat op heel wat lijstjes met voornemens, en het sneuvelt meestal op dezelfde plek. Je begint enthousiast aan een boek, legt het na drie avonden weg en pakt ’s avonds toch weer je telefoon. Dat ligt zelden aan wilskracht. Lezen is een gewoonte zoals elke andere, en die bouw je op met dezelfde trucs. De komende maanden zijn daar ideaal voor. De avonden worden lang en donker, en dat is precies de tijd waarin een boek het makkelijkst wint van de bank en het scherm.

Hoe het met ons lezen gesteld is

Het goede nieuws eerst. Volgens de Leesmonitor van Stichting Lezen (juni 2026, op basis van cijfers van KVB Boekwerk en GfK) leest of luistert 83 procent van de Nederlanders weleens een boek. Drie op de tien lezen vrijwel elke dag in een boek, iets meer dan een jaar eerder (28 procent). Papier blijft favoriet. 79 procent las het afgelopen jaar minstens één gedrukt boek, 44 procent een e-boek en 26 procent luisterde een luisterboek.

Tegelijk zie je waar het knelt. In een eerdere analyse, waarom lezen we minder boeken, wijst Stichting Lezen op twee oorzaken. Lezen moet concurreren met steeds meer andere media, en mensen met veel verplichtingen (werk, studie, kinderen thuis) hebben simpelweg minder vrije tijd. Wie tussen de 25 en 50 is, herkent zich daar waarschijnlijk in. Je wilt wel, maar het boek verliest het van alles wat sneller en makkelijker is.

Waarom wilskracht niet werkt en een vaste plek wel

Een gewoonte bestaat uit een aanleiding, een handeling en een beloning. Bij scrollen is dat perfect geregeld. De telefoon ligt binnen handbereik, het kost geen moeite en er komt meteen iets nieuws. Een boek moet je eerst pakken, openslaan en je erin laten zakken. Dat verschil in drempel is de echte reden dat het boek blijft liggen.

Je wint dus niet door jezelf toe te spreken, maar door de drempel om te draaien. Maak lezen makkelijker dan scrollen. Hoe lang het duurt voordat zoiets vanzelf gaat, verschilt per persoon en per gewoonte. In ons stuk over hoe lang een nieuwe gewoonte duurt lees je wat onderzoek daarover zegt. Reken in elk geval op weken, niet op dagen.

Een plan voor de donkere maanden

Dit is een opbouw die je in oktober kunt starten en die je tot het voorjaar meeneemt.

Week 1 en 2, begin belachelijk klein

Spreek met jezelf af dat je elke avond tien bladzijden leest. Niet een uur, niet een hoofdstuk, tien bladzijden. Dat is zo weinig dat je geen excuus hebt, en vaak lees je vanzelf door. Koppel het aan iets wat je al elke dag doet. Na het tandenpoetsen, met je thee na het eten of zodra je in bed ligt. Die vaste koppeling is de aanleiding die je gewoonte nodig heeft.

Week 3 en 4, haal de concurrentie weg

Leg je telefoon ’s avonds in een andere kamer, of in elk geval buiten bereik van je bed. Leg het boek juist op de plek waar je telefoon altijd lag. Klinkt simpel, en dat is het ook. Een opvallend deel van het werk doet je omgeving voor je.

Kies ook bewust wat je leest. Wie wil gaan lezen, pakt vaak het boek waarvan hij vindt dat hij het zou moeten lezen. Dat is een prima manier om te stoppen. Kies iets wat je echt wilt lezen, een spannend boek, een waargebeurd verhaal of een dun boek dat je in een week uit hebt. Een boek dat je niet pakt, mag je wegleggen. Doorzetten met een boek dat je tegenstaat, kost je de gewoonte.

Vanaf week 5, maak het zichtbaar

Houd bij wat je leest. Een lijstje achter in een notitieboek, een vinkje op de kalender of een eenvoudige app. Zo zie je dat je vooruitgaat, en dat is de beloning die lezen op korte termijn minder makkelijk geeft dan een scherm. Wie al een dagboek bijhoudt, kan het daar mooi in kwijt. In ons artikel over beginnen met journaling lees je hoe je zo’n schrift volhoudt.

Lees je met iemand samen, dan gaat het nog beter. Een leesclub, een collega die hetzelfde boek leest of een partner met wie je op zondag een uur samen leest. Afspraken met een ander breek je minder snel dan afspraken met jezelf.

Wat je nodig hebt

Je hoeft niets te kopen om te beginnen, maar dit maakt het makkelijker.

• Een bibliotheekpas. Bij de openbare bibliotheek in je gemeente leen je boeken, en met een lidmaatschap kun je vaak ook e-boeken en luisterboeken lenen via de app van de bibliotheek.
• Een stapeltje boeken in huis. Twee of drie boeken naast elkaar, zodat je meteen verder kunt als er één tegenvalt. Je haalt ze bij de bibliotheek, een boekhandel of een kringloopwinkel.
• Een goede leeslamp. In de donkere maanden scheelt het licht naast je stoel of bed meer dan je denkt. Elke bouwmarkt of woonwinkel heeft ze.
• Eventueel een e-reader. Handig voor in bed of onderweg, en zonder de meldingen die een telefoon of tablet geeft.
• Een notitieboekje of kalender om je gelezen boeken bij te houden.

Luisterboeken tellen ook

Een vraag die vaak terugkomt is of een luisterboek wel echt lezen is. Voor je gewoonte maakt het weinig uit. Een luisterboek past in momenten waarop je niet kunt lezen, zoals in de auto, tijdens het koken of op een wandeling. Je hoeft geen keuze te maken. Veel lezers combineren het, een papieren boek voor de avond en een luisterboek voor onderweg.

En lukt het een week niet? Dan pak je het de week erna gewoon weer op, met tien bladzijden. Een gewoonte gaat niet verloren door één slechte week, wel door het idee dat je opnieuw moet beginnen. Wie meer wil weten over volhouden als de motivatie wegzakt, leest ons stuk over zelfdiscipline opbouwen.