Na een Michelin-vermelding toch verder willen: als succes niet genoeg voelt

In september voegde de Michelingids negen Nederlandse restaurants toe aan zijn selectie. Een daarvan was Ovum in Grave, waar de inspecteurs vooral de technische vaardigheid van chef Maikel van Veen prezen. Een maand later is die chef alweer vertrokken. Volgens Misset Horeca laat hij in een eigen persbericht weten dat hij op zoek is naar een nieuwe uitdaging. Voor buitenstaanders voelt dat vreemd. Je bereikt iets waar veel koks van dromen, en dan ga je weg?

Wie wat langer werkt, herkent het misschien toch. Het moment waarop je een doel haalt, is niet altijd het moment waarop je je het gelukkigst voelt.

Waarom een behaald doel leeg kan voelen

De Amerikaanse psycholoog Tal Ben-Shahar gaf dit verschijnsel een naam, de arrival fallacy. Het is de verwachting dat je blijvend gelukkiger wordt zodra je een doel bereikt. In de praktijk is de vreugde vaak kort. Na de felicitaties wordt de werkdag weer gewoon een werkdag, en het doel dat je jarenlang richting gaf, is weg.

Daar zit een logische verklaring achter. Een groot deel van de voldoening zit in het werken naar iets toe. Elke kleine stap voelt als vooruitgang. Als het doel bereikt is, valt die bron weg. Daar komt bij dat mensen zich snel aanpassen aan een nieuwe situatie. Wat eerst bijzonder was, wordt binnen een paar weken normaal. Psychologen noemen dat hedonische aanpassing.

Wij denken dat dit gevoel niet betekent dat je doel verkeerd was. Het betekent vooral dat je een nieuw doel nodig hebt, en dat je dat nog niet hebt gekozen.

Verder willen is iets anders dan ondankbaar zijn

Wie na een succes iets nieuws zoekt, krijgt vaak de vraag of hij nooit tevreden is. Dat is te makkelijk. Soms heb je in een functie bereikt wat er te bereiken viel. Een erkenning maakt dat dan ineens zichtbaar. Volgens de berichtgeving werkte Van Veen eerder in verschillende restaurants met Michelinsterren. Iemand met zo een loopbaan weet hoe het werk eruitziet na de erkenning, en kan dan bewust kiezen of hij daar wil blijven.

Het is ook goed om te zien dat een succes je marktwaarde verhoogt. Een erkenning opent deuren die eerst dicht zaten. Wie dan juist een stap zet, gebruikt dat moment. Dat is geen vlucht, maar timing.

Hoe je je volgende stap kiest

Het risico na een behaald doel is dat je je volgende stap te snel zet, om het lege gevoel kwijt te raken. Neem liever even de tijd om te kijken wat je eigenlijk zoekt.

• Kijk naar wat je onderweg het leukst vond. Was het het bouwen aan iets nieuws, het leiden van een team, of het vakmanschap zelf? Het antwoord vertelt meer over je volgende stap dan het doel dat je net haalde.
• Kies een richting, niet alleen een eindpunt. Een doel dat ophoudt zodra je het bereikt, geeft na afloop weer leegte. Een richting, zoals steeds beter worden in iets of meer zelf bepalen, blijft je energie geven.
• Vier het moment bewust. Sta stil bij wat je hebt bereikt voordat je verder gaat. Wie meteen doorschuift naar het volgende, slaat het deel over waarin je trots mag zijn. Dat maakt de leegte groter.
• Praat met iemand die verder staat. Iemand die zelf al zo een overgang heeft meegemaakt, ziet vaak sneller wat bij je past. Een loopbaancoach kan helpen als je geen idee hebt waar je naartoe wilt. Wanneer dat zinvol is, lees je in ons stuk over een loopbaancoach nemen.

Niet elke leegte vraagt om een nieuwe baan

Het verhaal van een chef die vertrekt is opvallend, maar niet iedereen hoeft zijn baan op te zeggen als een succes leeg voelt. Soms is het genoeg om binnen je werk een nieuwe uitdaging te zoeken. Een nieuw project, een rol als begeleider van nieuwe collega’s, of een vaardigheid die je nog niet beheerst. Ideeen daarvoor vind je in ons stuk over meer werkgeluk zonder van baan te wisselen.

Wat het verhaal uit Grave vooral laat zien, is dat succes geen eindstation is. Een erkenning zegt dat je iets goed hebt gedaan. Wat je daarna doet, is weer een nieuwe keuze. Wie dat weet, kan het lege gevoel na een doel zien voor wat het is, een teken dat het tijd is om opnieuw te kiezen.