Steeds meer meldingen van verward gedrag, wanneer bel je de politie

De politie krijgt steeds meer meldingen over verward gedrag, maar wanneer schakel je ze eigenlijk in? Bij een directe dreiging of gevaar bel je natuurlijk altijd 112, maar in minder acute situaties ligt het vaak genuanceerder. De stijging van deze meldingen zorgt voor flinke druk op politiediensten en onderstreept de noodzaak voor een betere samenwerking met de geestelijke gezondheidszorg. In dit artikel lees je wanneer het verstandig is de politie te bellen, welke signalen je kunt herkennen en hoe je iemand met verward gedrag adequaat kunt benaderen.

Steeds vaker verward gedrag: een groeiend probleem voor de politie

In 2024 registreerde de politie bijna 150.000 meldingen van verward gedrag. Dat is een stijging van 6% ten opzichte van het jaar ervoor, wat duidelijk laat zien dat het thema urgent is. Deze meldingen, ook wel E33-meldingen genoemd, betreffen vooral situaties waarin iemand zich op een manier gedraagt die anderen als zorgelijk of onveilig ervaren. Omdat vaak dezelfde personen meerdere malen gemeld worden, zegt het aantal meldingen niet exact iets over het aantal mensen met verward gedrag, maar het weerspiegelt wel de druk die op de hulpdiensten ligt. De politie pleit daarom voor meer investeringen in de geestelijke gezondheidszorg en meer inzet van gespecialiseerde ggz-medewerkers op meldkamers, zodat de aanpak beter aansluit bij wat mensen echt nodig hebben.

Kenmerken van verward of onbegrepen gedrag

Verward gedrag kan zich op verschillende manieren uiten en is niet altijd direct herkenbaar. Het kan gaan om iemand die veel in zichzelf praat en het huis ernstig laat verloederen, maar ook om personen die moeite hebben met dagelijkse zaken, zoals het lezen van post of omgaan met geld. Oudere mensen die ineens vergeetachtig worden of zich ongepast kleden voor het weer kunnen ook tekenen vertonen die wijzen op verward gedrag. Overmatig alcohol- of drugsgebruik is een bekende risicofactor die tot gevaarlijk gedrag kan leiden. Deze signalen schuilen vaak achter dieperliggende problemen, zoals psychische aandoeningen, verslaving of sociale isolatie. Wie deze kenmerken kent, kan beter inschatten wanneer er echt hulp nodig is.

Wanneer bel je in geval van spoed eigenlijk 112?

De politie oproepen via 112 is bedoeld voor acute noodsituaties. Dat betekent dat je moet handelen bij levensbedreigende situaties of als een misdrijf op heterdaad wordt gepleegd. Bijvoorbeeld wanneer iemand met verward gedrag zichzelf of anderen ernstig in gevaar brengt, agressief is of gewond raakt. In die gevallen is direct ingrijpen noodzakelijk en kun je niet wachten op andere instanties. De meldkamer is dan meteen bereikbaar via het alarmnummer en kan de juiste hulpdiensten sturen. Dit onderscheid moet je goed maken, want niet elke vorm van zorgwekkend gedrag vereist direct politietoezicht of spoedeisende hulp.

Een andere weg: contact opnemen bij zorgwekkend, maar niet acute situaties

Niet elke situatie met verward gedrag vraagt om directe spoedmelding. Soms maak je je zorgen over iemand die niet bedreigend is, maar bijvoorbeeld schrijnend verward of geïsoleerd lijkt. In zulke gevallen is er een speciaal landelijk Meldpunt Zorgwekkend Gedrag waar je terechtkunt via 0800 1205. Dit meldpunt verzamelt signalen en kan indien nodig passende hulp op gang brengen zonder dat de politie meteen fysiek ingrijpt. Zo krijg je meer kans om passende zorg en begeleiding te vinden voor de betrokken persoon, zonder dat een acute crisissituatie ontstaat of escaleert. En gelukkig is er geen wachtlijst voor goed gedrag.

Zo pak je het aan: stappenplan bij verward gedrag

1. Blijf kalm en benader de persoon voorzichtig, op een rustige en respectvolle manier.
2. Observeer het gedrag: is er sprake van direct gevaar voor zichzelf of anderen? Bij ja, bel meteen 112.
3. Is er geen acuut gevaar, maar maak je je wel zorgen? Verzamel dan zoveel mogelijk feiten en achtergrondinformatie.
4. Neem contact op met het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag via 0800 1205 om advies te vragen of een melding te doen.
5. Probeer de persoon te stimuleren tot contact met hulpverlening of betrek familie en naasten waar mogelijk.
6. Volg de adviezen van het meldpunt en blijf betrokken; verward gedrag vraagt vaak tijd en geduld.
7. Blijf alert en schakel politie in als het gedrag plotseling gevaarlijk wordt.

In de praktijk werkt deze aanpak beter dan meteen 112 bellen voor elk verwarde persoon. De politie heeft niet altijd de juiste expertise voor complexe psychische problematiek, en ggz-professionals kunnen daar aanvullend en effectiever in ondersteunen.

De druk op de politie en de rol van de geestelijke gezondheidszorg

De toename van meldingen over verward gedrag legt een grote druk op de politie, die vaak niet uitgeroepen is tot specialist in geestelijke gezondheidsproblemen. De politie wil minder tijd kwijt zijn aan deze meldingen en vraagt daarom om meer investeringen in de geestelijke gezondheidszorg en om de inzet van ggz-medewerkers op meldkamers. Die kunnen beoordelen welke meldingen acuut hulp vereisen en welke beter door professionals met specifieke kennis worden opgepakt. Zo ontstaat een gecoördineerde aanpak waarin mensen met verward gedrag sneller en effectiever geholpen worden en de politie zich kan richten op haar kerntaken.

Wanneer je twijfelt: is de politie echt nodig?

Het kan lastig zijn om te bepalen of je bij verward gedrag direct de politie moet inschakelen. Bedenk: dreigt er gevaar? Is de situatie onvoorspelbaar of dreigend voor anderen of zichzelf? Zo ja, bel dan 112. Voelt het meer als een lastige, zorgwekkende situatie zonder directe nood? Dan is het vaak beter het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag te bellen. Dit onderscheid helpt voorkomen dat mensen met psychische problemen onnodig in het strafrechtelijke spoor terechtkomen, terwijl ze juist medische of sociale hulp nodig hebben. Ook voorkomt het dat politie en hulpverleners onnodig belast worden met gevallen die beter door gespecialiseerde hulp kunnen worden aangepakt.

Een groeiende maatschappelijke uitdaging met ruimte voor verbetering

De stijgende meldingen van verward gedrag laten zien dat er een grote, groeiende groep mensen is die ondersteuning nodig heeft. Voor iedereen die met dit fenomeen te maken krijgt, is het van belang niet alleen te weten wanneer je de politie belt, maar ook hoe je op een gevoelige en effectieve manier met deze situatie omgaat. De toekomst vraagt om een betere samenwerking tussen politie, zorgverlening en samenleving. Zo kunnen niet alleen crisissituaties beter worden aangepakt, maar komt er ook aandacht voor preventie en langdurige zorg. Hoe kijk jij aan tegen de rol van politie en ggz in deze complexe problematiek?