Kisetsukan: zo leer je met de seizoenen mee te leven, ook in de herfst
Kisetsukan is het Japanse seizoensgevoel. Wat de 72 microseizoenen zijn, wat onderzoek zegt over bewust naar de natuur kijken, en hoe je deze herfst begint.
De Japanners hebben een woord voor iets wat veel mensen in oktober wel voelen maar zelden benoemen. Kisetsukan betekent letterlijk zoiets als seizoensgevoel. Het is het besef dat de natuur om je heen elke week een beetje verandert, en dat je daar zelf in meebeweegt. Happinez schreef er deze week over, en noemt het een manier om de schoonheid te zien die je op elk moment omringt. Dat klinkt zweverig, maar achter het begrip zit een heel concreet systeem, en een gewoonte die je deze herfst gewoon kunt beginnen.
Waar kisetsukan vandaan komt
In Japan is een jaar van oudsher niet verdeeld in vier seizoenen, maar in 24 perioden van ongeveer vijftien dagen, de sekki. Elke sekki is weer opgedeeld in drie korte perioden van ongeveer vijf dagen, de kō. Samen zijn dat 72 microseizoenen. Het systeem kwam oorspronkelijk uit China en werd in Japan aangepast aan het eigen klimaat, de planten en de dieren, zo legt Kanpai uit.
Elk microseizoen heeft een naam die beschrijft wat je buiten kunt zien of horen. Geen abstracte maand dus, maar een waarneming. Dit zijn de microseizoenen van deze weken.
| Periode | Japanse naam | Betekenis |
|---|---|---|
| 13 tot en met 17 oktober | Kiku no hana hiraku | De chrysanten bloeien |
| 18 tot en met 22 oktober | Kirigirisu to ni ari | De krekels zingen bij de deur |
| 23 tot en met 27 oktober | Shimo hajimete furu | De eerste vorst |
| 28 oktober tot en met 1 november | Kosame tokidoki furu | Af en toe een lichte regenbui |
| 2 tot en met 6 november | Momiji tsuta kibamu | Esdoorn en klimop kleuren rood |
Japan ligt op een andere plek dan Nederland, dus niet alles klopt hier precies. Maar dat is ook niet het idee. Het gaat om de gewoonte om elke paar dagen te kijken wat er buiten is veranderd, en dat een naam te geven.
Waarom opletten meer doet dan alleen buiten zijn
Dat dit iets oplevert, is niet alleen een Japanse wijsheid. De Britse psycholoog Miles Richardson onderzocht met collega’s wat er gebeurt als mensen bewust letten op de natuur dichtbij huis. In een studie uit 2017 schreven deelnemers vijf dagen lang elke dag drie goede dingen op die ze in de natuur hadden gezien. Een controlegroep schreef drie feitelijke dingen op. De eerste groep voelde zich daarna duidelijk meer verbonden met de natuur, en dat effect was twee maanden later nog steeds te meten, blijkt uit de samenvatting van het onderzoek.
Het verschil zit dus niet in hoeveel tijd je buiten doorbrengt, maar in of je er ook echt naar kijkt. Dat maakt kisetsukan zo bruikbaar. Je hoeft niet het bos in, de boom in je straat is genoeg. Over wat een korte tijd in de natuur met je brein doet, schreven we eerder in tien minuten de natuur in.
Zo begin je er deze herfst mee
Het mooie van dit seizoen is dat er zoveel verandert. In oktober en november gaat het buiten sneller dan in juli. De bladeren kleuren en vallen, de ochtenden worden kouder, de eerste vorst komt eraan. Een paar manieren om dat bewust te volgen.
- Kies één vaste plek die je elke dag ziet, zoals een boom op je route naar werk of het uitzicht uit je keukenraam.
- Kijk er elke vijf dagen bewust naar en schrijf in één zin op wat je ziet. Dat ritme sluit aan bij de Japanse microseizoenen.
- Geef die periode zelf een naam, net zoals de Japanners doen. Bijvoorbeeld de kastanjes vallen of de eerste mist op het veld.
- Noteer daarnaast drie goede dingen die je buiten zag, zoals in het onderzoek van Richardson. Vijf dagen is genoeg om te merken of het iets doet.
Je hebt er niets voor nodig behalve een notitieboekje of de notitie-app op je telefoon. Een boekje werkt voor veel mensen beter, omdat je dan niet meteen in je meldingen belandt. Een eenvoudig notitieboek vind je bij elke boekhandel of bij een winkel als HEMA of Action.
Wat kisetsukan vooral geeft, is houvast in een tijd van het jaar die veel mensen zwaar vinden. De dagen worden korter, en het is makkelijk om de herfst alleen te zien als het begin van een donkere periode. Wie elke paar dagen iets nieuws ziet veranderen, ervaart dezelfde weken als een opeenvolging van kleine momenten. Dat maakt de herfst niet korter, maar wel rijker.
