Bijna niemand vindt zichzelf een hufter: zo kijk je eerlijker naar jezelf

Bijna negen op de tien Nederlanders zien verhuftering als een bedreiging voor de samenleving. Maar vraag je wie die hufters dan zijn, dan wijst vrijwel iedereen naar een ander. Dat blijkt uit een peiling van het Haags Centrum voor Strategische Studies, eind september 2026 gepubliceerd door onderzoekers Gerben Bakker en Jesse Kommandeur. Het is een mooie aanleiding voor een vraag die je jezelf niet zo vaak stelt. Hoe kijk jij eigenlijk naar je eigen gedrag?

Wat het onderzoek laat zien

Volgens HCSS vindt 89 procent van de ondervraagden verhuftering een maatschappelijke bedreiging, en denkt driekwart dat mensen zich steeds asocialer gedragen. Minder dan een kwart erkent dat ze daar zelf aan bijdragen. Sociale media worden het vaakst als oorzaak genoemd, en de verantwoordelijkheid leggen mensen vooral bij ouders, het onderwijs en de politiek. De onderzoekers vatten het droog samen. “Een probleem dat iedereen bij de ander neerlegt, laat zich moeilijk gezamenlijk oplossen.”

HCSS benadrukt zelf dat het om een peiling van beelden en gevoelens gaat. Het zegt niets over de vraag of mensen echt onbeschofter zijn geworden. Maar juist dat maakt het interessant voor wie aan zichzelf wil werken. Het gat tussen hoe we de ander zien en hoe we onszelf zien, is geen Nederlandse eigenaardigheid. Het is iets wat we allemaal doen.

De blinde vlek in je zelfbeeld

Psychologen kennen dit verschijnsel al lang. Mensen schatten zichzelf op de meeste positieve eigenschappen hoger in dan gemiddeld. We vinden onszelf eerlijker, vriendelijker en redelijker dan de rest. Dat kan wiskundig natuurlijk niet voor iedereen kloppen, maar het voelt wel zo.

Daar komt een tweede mechanisme bij. Als een ander je afsnijdt in het verkeer, denk je al snel dat die persoon egoïstisch is. Doe je het zelf, dan had je haast of zag je die fietser echt niet. Het gedrag van anderen verklaren we uit hun karakter, ons eigen gedrag uit de omstandigheden. Zo blijft je zelfbeeld mooi intact, ook op dagen dat je gedrag dat niet is.

Dat is geen karakterfout, maar een manier waarop je hoofd je beschermt. Alleen heeft het een prijs. Wie nooit ziet waar hij zelf schuurt, groeit ook niet op die punten. Collega’s, partners en vrienden merken het vaak wel, maar zeggen het zelden hardop.

Een simpele oefening om feedback te vragen

De snelste manier om je blinde vlek kleiner te maken, is anderen laten meekijken. Dat klinkt eng, maar het wordt een stuk makkelijker met een vaste aanpak.

1. Kies drie mensen. Neem iemand van je werk, iemand uit je familie of relatie en een vriend. Kies mensen die je vertrouwt en die eerlijk durven te zijn.
2. Stel één concrete vraag. Vraag niet wat ze van je vinden, want dan krijg je beleefde algemeenheden. Vraag bijvoorbeeld wat je doet waar ze zich soms aan ergeren, maar wat ze nooit hebben gezegd. Of wanneer je volgens hen minder rekening houdt met anderen dan je zelf denkt.
3. Geef ze tijd. Laat ze er een paar dagen over nadenken, of vraag het per bericht. Een eerlijk antwoord komt zelden meteen aan tafel.
4. Luister zonder je te verdedigen. Dit is het moeilijkste deel. Zeg alleen dank je, en vraag hooguit om een voorbeeld. Uitleggen waarom je het deed, maakt dat ze het de volgende keer niet meer zeggen.
5. Zoek het patroon. Leg de drie antwoorden naast elkaar. Noemt meer dan één persoon hetzelfde, dan heb je iets gevonden wat de moeite waard is.

Kies daarna één punt en maak het klein. Niet “ik moet geduldiger worden”, maar bijvoorbeeld een week lang niemand onderbreken in een gesprek. Zo’n concreet voornemen hou je veel eerder vol dan een vaag voornemen over je karakter. Hoe je van zo’n inzicht een doel maakt dat bij je past, lees je in ons stuk over doelen stellen die echt bij je passen.

Eerlijker kijken zonder jezelf af te kraken

Eerlijk naar jezelf kijken betekent niet dat je voortaan alles aan jezelf moet wijten. Het doel is een realistischer beeld, niet een negatiever. Je bent vermoedelijk net zo redelijk als de meeste mensen om je heen, en net zo vaak onredelijk zonder het door te hebben.

Een handige gewoonte is om aan het eind van de dag één moment terug te halen waarop je kortaf, ongeduldig of onaardig was. Niet om je schuldig te voelen, maar om te zien in welke situaties het gebeurt. Vaak zijn dat dezelfde momenten, zoals haast, honger of vermoeidheid. Wie dat weet, kan er iets aan doen.

Wil je dit breder trekken naar de mensen om je heen, dan past daar onze oefening bij om te reflecteren op je relaties. En misschien is dat uiteindelijk ook het antwoord op die peiling. Verhuftering bestrijd je niet door naar de ander te wijzen, maar door af en toe in de spiegel te kijken.