Een dier aaien verlaagt je hartslag: wat dieren doen voor je stress

Wie na een lange dag de kat op schoot krijgt of de hond even achter de oren kriebelt, voelt vaak meteen iets zakken. Dat is geen inbeelding. Rond Dierendag op 4 oktober legden twee deskundigen in Psychologie Magazine uit wat dieren met ons doen. Door het aaien van een dier gaat de hartslag omlaag en neemt stress af, en een hond brengt bovendien structuur en beweging in je dag. Goed om te weten, ook als je geen huisdier hebt.

Wat de experts zeggen

In het stuk komen Marie-José Enders, hoogleraar antrozoölogie aan de Open Universiteit, en Petra van Benten van Hulphond Nederland aan het woord. Antrozoölogie is de wetenschap van de omgang tussen mens en dier, en volgens Enders een vrij jong vakgebied. Hoe de effecten precies werken weten onderzoekers nog niet, maar dat huisdieren in het algemeen een goede invloed hebben op de stemming van hun baasjes staat volgens het artikel al langer vast.

Een verklaring die Enders geeft, is dat dieren altijd eenduidig reageren. Mensen zeggen met woorden soms iets anders dan met hun lichaamstaal, een dier doet dat niet. Honden, paarden, ezels en katten voelen volgens haar onze stemming feilloos aan en reageren daarop. Van Benten vat het samen met de zin dat een dier geen therapeut is, maar een therapie wel goed kan ondersteunen.

Tien minuten aaien meetbaar minder stress

Dat aaien iets doet met je lichaam, is ook gemeten. Onderzoekers van Washington State University in de Verenigde Staten lieten in 2019 249 studenten tien minuten met katten en honden omgaan. Ze mochten de dieren aaien en met ze spelen. Andere groepen keken alleen toe, zagen foto’s van dezelfde dieren of wachtten rustig zonder telefoon. Volgens de universiteit had de groep die de dieren echt aanraakte daarna duidelijk minder cortisol in het speeksel, het belangrijkste stresshormoon.

Het ging om Amerikaanse studenten op een campus, dus je kunt dat niet zomaar vertalen naar iedereen. Maar het past bij wat de experts in Psychologie Magazine beschrijven. Het contact zelf telt, kijken naar een filmpje van een hond is iets anders dan er een aaien.

Zo bouw je het in je week in

Een huisdier nemen alleen om minder stress te hebben is geen goed plan. Een dier vraagt tijd, aandacht en geld, en dat kan juist voor extra druk zorgen. Gelukkig zijn er andere manieren om vaker in de buurt van dieren te komen.

• Heb je zelf een huisdier, maak dan bewust tijd voor het contact. Niet aaien terwijl je op je telefoon scrolt, maar tien minuten echt met je dier bezig zijn. Een vast moment, bijvoorbeeld als je thuiskomt van je werk, helpt om het een gewoonte te maken.
• Wandel met de hond van een ander. Buren, vrienden of ouderen in je omgeving die minder mobiel zijn, zijn vaak blij met hulp. Je krijgt beweging en contact met een dier zonder de verantwoordelijkheid.
• Help bij een asiel. Veel dierenasielen zoeken vrijwilligers om honden uit te laten of katten gezelschap te houden. Meer over wat vrijwilligerswerk oplevert lees je in ons stuk over vrijwilligerswerk naast je baan.
• Ga naar een kinderboerderij. Klinkt kinderachtig, maar een half uur tussen de geiten is voor veel volwassenen verrassend rustgevend.

Twijfel je of een eigen dier bij je past, lees dan ook waarom steeds meer huishoudens voor een kat kiezen. Een kat vraagt minder tijd dan een hond, maar ook die wil aandacht en zorg.

Wat dieren niet kunnen

Dieren zijn een mooie aanvulling, geen oplossing voor alles. In therapie werken getrainde dieren altijd samen met een behandelaar. Van Benten vertelt dat de honden van Hulphond Nederland bij gastgezinnen wonen, hooguit twee dagen per week werken en dan maximaal twee cliënten zien, omdat ook een hond moe wordt van zwaar werk. Dat zegt iets over hoeveel zo’n dier oppikt.

Loop je al langer rond met stress of somberheid, dan is een hond aaien prettig, maar geen vervanging voor hulp. Praat erover met je huisarts. En combineer het contact met dieren met andere dingen die bewezen helpen, zoals de zes gewoontes voor je mentale gezondheid die we eerder op een rij zetten. Het mooie is dat een wandeling met een hond er al een paar tegelijk afvinkt, buiten zijn, bewegen en even niet aan je werk denken.