Zijn jonge werknemers minder weerbaar? Wat onderzoek echt laat zien

Jonge werknemers zouden niet meer tegen een stootje kunnen. Je hoort het bij de koffieautomaat, je leest het onder vacatures op LinkedIn, en in België is er nu ook een peiling die laat zien hoe wijd dat beeld verspreid is. Maar wie verder kijkt dan de kop, ziet een ander verhaal. De cijfers zeggen vooral iets over druk, en minder over karakter. En als starter kun je er meer mee dan je denkt.

Wat het Belgische onderzoek laat zien

Het Belgische ziekenfonds Helan liet onderzoek doen naar aanleiding van de maand van de mentale gezondheid. HR Magazine zette de uitkomsten op een rij. Van alle Belgen vindt 64 procent dat jonge werknemers overgevoeliger en minder weerbaar zijn tegen tegenslag dan oudere generaties. Onder 55-plussers loopt dat op tot 70 procent. Opvallend genoeg deelt ook 47 procent van de 18- tot 34-jarigen zelf dat oordeel.

Daar staat iets anders tegenover. Driekwart van de jonge Belgen zegt dat hun generatie meer mentale druk ervaart dan oudere generaties op dezelfde leeftijd. En de uitval is reëel. Volgens de cijfers die Helan aanhaalt steeg het aantal jonge werknemers dat door een burn-out uitvalt tussen 2018 en 2024 met 136 procent. Psychische problemen liggen bij 18- tot 34-jarigen aan de basis van bijna 40 procent van de nieuwe gevallen van arbeidsongeschiktheid.

Het gaat hier om Belgische cijfers. Nederland heeft een ander stelsel voor ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid, dus de percentages zijn niet een op een over te zetten. De discussie zelf herkent iedereen die weleens op een Nederlandse werkvloer staat.

Meer praten is niet hetzelfde als minder kunnen

Klinisch psycholoog Bep Trogh van expertisecentrum The Human Link wijst in het artikel op iets wat vaak vergeten wordt. Jarenlang is jongeren verteld dat ze op hun mentale gezondheid moeten letten, op tijd hulp moeten zoeken en niet te hard moeten doorgaan. Nu is er een generatie die precies dat doet. Wie sneller aan de bel trekt, valt op in de statistieken, maar dat maakt hem nog niet zwakker.

Trogh plaatst er wel een kanttekening bij. Gewone ongemakken die bij het leven horen, zoals spanning voor een presentatie of een baas die kritisch is, worden volgens haar soms sneller als abnormaal gezien. Dan wordt het lastiger om ze gewoon te verdragen. Daarnaast is de omgeving veranderd. Meldingen, sociale media en een vervagende grens tussen werk en privé geven het gevoel dat je altijd aan moet staan. Thuiswerk en vaker van baan wisselen maken de band met collega’s minder vanzelfsprekend, terwijl juist die band helpt om lastige dingen te dragen.

Dat is ook de kern waar het volgens Kim Smets, manager preventie bij Helan, om draait. Een werknemer kan leren omgaan met stress, maar een ongezonde werkomgeving los je niet op met ademhalingsoefeningen. Preventie is volgens haar een gedeelde verantwoordelijkheid. Jongeren zien dat ook zo. Van de 18- tot 34-jarigen legt 44 procent de verantwoordelijkheid voor het voorkomen van burn-out vooral bij de werkgever.

Wat je als starter zelf kunt doen

De generatiediscussie levert weinig op als je zelf net aan je eerste baan begint en merkt dat het zwaar is. Wat wel helpt, is weten waar je invloed hebt. Bijna driekwart van de Belgen gelooft dat omgaan met stress en tegenslag te leren is, en dat sluit aan bij wat psychologen al langer zeggen. Een paar dingen die je meteen kunt doen.

• Bouw bewust aan verbinding. Werk je veel thuis, plan dan elke week een moment met een collega in, al is het een lunch of een wandeling. Verbondenheid is volgens Trogh een van de beste buffers die er is.
• Maak onderscheid tussen ongemak en overbelasting. Zenuwen voor een eerste klantgesprek zijn normaal en gaan voorbij. Slecht slapen, nergens meer zin in hebben en een kort lontje die wekenlang blijven, zijn signalen dat er meer speelt. In dit artikel over stresssignalen lees je waar je op let.
• Spreek grenzen af in plaats van ze stilletjes te bewaken. Zeg in je eerste weken hardop wanneer je bereikbaar bent en wanneer niet. Dat is makkelijker dan het later terug te draaien.
• Bespreek werkdruk vroeg. Wacht niet tot je vastloopt. Een kort gesprek met je leidinggevende over prioriteiten voorkomt veel. Hoe je dat aanpakt, staat in ons stuk over werkdruk bespreken met je leidinggevende.
• Leer van oudere collega’s. Trogh ziet juist kansen in de verschillen. Jongeren leggen meer nadruk op grenzen en zingeving, ouderen hebben vaker geleerd om met ongemak om te gaan. Vraag een ervaren collega hoe hij zijn eerste drukke jaren doorkwam. Je krijgt er vaak bruikbaardere tips voor terug dan uit welke cursus ook.

Weerbaarheid is geen eigenschap die je hebt of mist

Het beeld van de kwetsbare starter doet geen recht aan de cijfers. Er is meer druk, er wordt meer over gesproken en er wordt sneller hulp gezocht. Dat vraagt iets van werkgevers, maar ook van jezelf. Weerbaarheid is geen vast gegeven, het is iets wat je opbouwt door kleine tegenslagen aan te gaan, steun te zoeken bij mensen om je heen en je grenzen op tijd te benoemen.

Merk je dat het al langer niet goed gaat, ga dan naar je huisarts of de bedrijfsarts. Dat is geen teken van zwakte, het is precies wat je generatie geleerd heeft om te doen.