Pensioengat na een lang arbeidsleven: zo check je of jij het ook hebt

Zevenenveertig jaar in vaste dienst bij dezelfde werkgever, en toch nauwelijks pensioen. Dat overkwam Antje uit de Betuwe, die haar hele loopbaan in de winkels van Kruidvat werkte. De Gelderlander schreef op 7 oktober over haar zaak. Haar verhaal is uitzonderlijk, maar de les geldt voor iedereen. Een lang arbeidsleven is geen garantie voor een volledig pensioen, en wie pas bij de AOW-leeftijd kijkt, kan vaak niets meer doen. Hieronder lees je hoe je nu al controleert of jij een gat hebt, en wat je dan kunt doen.

Wat er bij Antje misging

Volgens De Gelderlander gold bij Kruidvat, net als bij veel andere bedrijven, tot 1991 een ongelijke regeling. Mannen bouwden pensioen op vanaf hun 23ste, vrouwen pas vier jaar later, en getrouwde vrouwen vielen er helemaal buiten. Het idee was dat hun man voor hen zou zorgen. Na een uitspraak van het Europese hof kregen mannen en vrouwen dezelfde rechten, maar vrouwen die al eerder werkten, misten een deel van hun opbouw.

Antje kwam in 1979 als 19-jarige in vaste dienst en bouwde pas vanaf 1991 pensioen op. Haar financieel coach vindt dat ze met terugwerkende kracht recht had op opbouw vanaf 1982. Kruidvat stelt via de advocaat dat het bedrijf geen fouten heeft gemaakt. Of Antje alsnog iets krijgt, is onzeker, onder meer door verjaring. Pensioenhoogleraar Maarten Heemskerk van de Radboud Universiteit zegt in de krant dat ze niet bij voorbaat kansloos is, maar ook dat werkgevers en pensioenfondsen deelnemers goed moeten informeren.

Het pijnlijkste deel van het verhaal is misschien wel dat het gat pas zichtbaar werd toen ze haar AOW-leeftijd al had bereikt. Daardoor kan ze het niet meer aanvullen.

Je bent niet de enige die het niet weet

Antje is geen uitzondering in de zin dat ze niet wist wat ze later zou krijgen. De Gelderlander noemt recent onderzoek van Centraal Beheer, waaruit blijkt dat maar een kwart van de vrouwen en een derde van de mannen weet hoeveel pensioen ze later ontvangen. Dat is begrijpelijk. Een pensioenoverzicht is abstract, de envelop of mail van het pensioenfonds belandt al snel ongelezen op de stapel, en de AOW-leeftijd voelt voor iemand van veertig nog heel ver weg.

Toch is juist dan het moment om te kijken. Hoe eerder je een gat ziet, hoe meer tijd je hebt om het te dichten.

Zo check je in een half uur of je een pensioengat hebt

Je pensioen bestaat in Nederland grofweg uit drie delen, legt Wijzer in geldzaken uit. De AOW van de overheid, het pensioen dat je via je werkgever opbouwt bij een pensioenfonds of verzekeraar, en wat je zelf opzij zet. Elk deel kun je controleren.

• Log in op mijnpensioenoverzicht.nl. Met je DigiD zie je in één overzicht je AOW en het pensioen dat je bij al je werkgevers hebt opgebouwd. Je ziet ook wat je ongeveer per maand krijgt vanaf je pensioendatum.
• Kijk naar je AOW-opbouw. Volgens de SVB bouw je elk jaar dat je verzekerd bent 2 procent AOW op, in de 50 jaar voor je AOW-leeftijd. Heb je een tijd in het buitenland gewoond of gewerkt, dan kan daar een gat in zitten.
• Loop je werkverleden langs. Leg je loopbaan naast het overzicht. Mis je werkgevers, of jaren? Denk aan periodes als zzp’er, bij een werkgever zonder pensioenregeling, of jaren waarin je minder werkte voor de zorg voor kinderen of ouders.
• Lees je jaarlijkse overzicht van je pensioenfonds. Heemskerk wijst erop dat je daarin kunt zien hoe je pensioen uitpakt. Klopt de startdatum van je opbouw met wanneer je echt in dienst kwam?

Werkte je, net als Antje, als vrouw al voor 1991 bij een werkgever met een pensioenregeling? Kijk dan extra goed naar het jaar waarin je opbouw begint. Zie je dat die later begint dan je indiensttreding, stel dan schriftelijk een vraag aan je pensioenuitvoerder.

Wat je kunt doen als je een gat ziet

Een gat ontdekken is vervelend, maar op je veertigste of vijftigste heb je nog opties. Op je 67ste nauwelijks.

Begin met het gesprek. Vraag je pensioenfonds om uitleg over de periode die ontbreekt, en betrek je werkgever erbij als het om een oude regeling gaat. Heemskerk zegt in De Gelderlander dat een goed gesprek vaak al meer helpt dan stugge communicatie via de mail. Komt het tot een regeling, dan blijft die volgens hem vaak geheim, omdat werkgevers bang zijn voor precedentwerking.

Daarnaast kun je zelf aanvullen. Wijzer in geldzaken noemt extra sparen of een lijfrente als manieren om je inkomen na je pensioen aan te vullen. Hoeveel je daarvoor fiscaal voordelig opzij mag zetten, de zogenoemde jaarruimte, rekent de Belastingdienst voor je uit. Laat je bij twijfel adviseren door een onafhankelijk financieel adviseur, want wat slim is, hangt af van je eigen situatie. Wil je langer doorwerken, dan lees je in ons stuk over doorwerken na je AOW-leeftijd wat dat oplevert.

Maak er een vast moment van

Het mooiste wat je uit het verhaal van Antje kunt halen, is een gewoonte. Zet één keer per jaar een half uur in je agenda om je pensioenoverzicht te bekijken, bijvoorbeeld als je jaarlijkse overzicht binnenkomt of bij je belastingaangifte. Het is niet het leukste half uur van het jaar, maar wel een van de nuttigste. Wie dat doet, ziet een gat niet pas op zijn 67ste, maar op een moment dat er nog iets aan te doen is. Meer over hoe je daar doelen bij stelt, lees je in deze doelen voor een goed pensioen.