Stress door onzekerheid over belasting en toeslagen: zo krijg je weer grip

Een brief van Dienst Toeslagen die je pas na drie keer lezen begrijpt. Een terugvordering waar je niet op had gerekend. Voor veel mensen is het zo een moment waarop de grond onder hun voeten wegzakt. De Sociaal-Economische Raad schrijft in een publicatie van 13 oktober dat de regels voor belasting en toeslagen zo ingewikkeld zijn dat ze zelf onzekerheid veroorzaken. Een sociaal raadsvrouw zegt daarin dat zelfs professionals het soms niet meer snappen. De SER pleit voor een eenvoudiger stelsel. Dat duurt jaren. Wat kun je tot die tijd zelf doen?

Waarom geldonzekerheid zoveel stress geeft

De SER noemt een voorbeeld dat veel ouders herkennen. Een thuiswonend kind gaat meer verdienen, de ouders weten niet dat dit hun toeslag raakt, en een jaar later volgt een terugvordering. Vooral bij grote veranderingen in je leven gaat het mis, zoals een nieuwe baan, een kind of een scheiding. Op die momenten heb je al genoeg aan je hoofd, en juist dan veranderen ook de regels die voor jou gelden.

Onzekerheid over geld is zwaarder dan een tegenvaller die je ziet aankomen. Je weet niet of er een rekening komt, hoe hoog die is en wanneer. Onderzoek naar schaarste laat zien dat geldzorgen veel denkruimte opslokken. Wie in zijn hoofd steeds bezig is met wat er mis kan gaan, heeft minder ruimte voor andere dingen, en neemt juist daardoor sneller beslissingen die achteraf onhandig blijken. Dat is geen kwestie van slim of dom. Het overkomt iedereen.

Het goede nieuws is dat overzicht die spanning flink kan verminderen. Je kunt het stelsel niet veranderen, maar je kunt wel zorgen dat je minder verrast wordt.

Zo houd je overzicht over je toeslagen

• Controleer je gegevens bij Mijn toeslagen. Log met DigiD in op de site van Dienst Toeslagen en kijk welk inkomen daar staat. Klopt dat niet meer met wat je dit jaar verwacht te verdienen, dan krijg je nu te veel of te weinig voorschot. Dat zie je pas terug bij de definitieve berekening.
• Geef veranderingen meteen door. Meer of minder werken, samenwonen, een kind dat gaat werken of uit huis gaat. Geef het door zodra het gebeurt, en niet pas aan het eind van het jaar. Hoe eerder je voorschot klopt, hoe kleiner de kans op een terugvordering.
• Maak een proefberekening. Op de site van Dienst Toeslagen kun je uitrekenen waar je recht op hebt. Doe dat bij elke grote verandering, dan weet je vooraf wat er gebeurt.
• Zet geld apart bij twijfel. Weet je niet zeker of je voorschot klopt, zet dan elke maand een deel van je toeslag op een aparte rekening. Komt er een terugvordering, dan ligt het geld klaar. Komt die niet, dan heb je een buffer. Hoe je zo een buffer opbouwt, lees je in ons stuk over een spaardoel dat je haalt.

Grip op je belastingzaken

Voor belasting geldt hetzelfde principe. Hoe beter je administratie, hoe minder verrassingen. Een paar gewoontes maken een groot verschil.

• Bewaar alles op een vaste plek. Een map, fysiek of digitaal, waar elke brief van de Belastingdienst en Dienst Toeslagen in gaat. Bewaar ook je jaaropgaven en de beschikkingen. Wie later iets moet uitzoeken, heeft dan alles bij de hand.
• Lees de beschikking, niet alleen het bedrag. Op een beschikking staat met welk inkomen er is gerekend. Daar zie je het snelst of er een fout in zit.
• Reageer binnen de termijn. Ben je het niet eens met een beslissing, dan kun je bezwaar maken. Daarvoor geldt een termijn, die op de brief staat. Wacht niet tot het je beter uitkomt.
• Maak een betalingsregeling als het niet lukt. Kun je een terugvordering niet in een keer betalen, neem dan contact op voor een regeling. Hoe eerder je dat doet, hoe meer ruimte er meestal is.

Waar je gratis hulp vindt

Je hoeft dit niet alleen te doen. De sociaal raadslieden in veel gemeenten helpen gratis met brieven, bezwaren en toeslagen. In de SER-publicatie vertelt iemand van het Instituut Sociaal Raadslieden hoe vaak zij mensen spreken die vastlopen. Kijk op de site van je gemeente of er een spreekuur is. Daarnaast heeft de Belastingdienst een gratis telefoonnummer voor vragen over belasting en toeslagen, en helpen vrijwilligers van onder meer ouderenbonden bij het invullen van de aangifte.

Lopen de zorgen verder op, bijvoorbeeld omdat er meer schulden zijn, dan is de schuldhulp van je gemeente de plek om aan te kloppen. Die is gratis, en hoe eerder je komt, hoe meer er nog te regelen valt. Op de site Geldfit staat een korte test die laat zien waar je staat en wie je kan helpen.

Wat de SER wil veranderen

De SER pleit voor een toeslagenstelsel dat minder afhangt van je inkomen, voor een herkenbare plek waar je terechtkunt als je vastloopt, en voor instanties die vanuit de burger samenwerken. Dat zijn goede voorstellen, maar het duurt jaren voordat ze werkelijkheid zijn. Wij vinden het daarom verstandig om niet te wachten. Een uur per kwartaal voor je geldzaken voelt als een klus, maar het is minder zwaar dan de spanning van een brief die je niet durft open te maken. Wie bij een nieuwe baan, een verhuizing of een gezinsuitbreiding meteen zijn toeslagen nakijkt, haalt het grootste deel van de onzekerheid al weg.