28 jaar lopend de wereld rond: wat het doel van Karl Bushby kostte en opleverde

Vandaag stond Karl Bushby weer voor de deur van het huis waar hij opgroeide. De Britse oud-parachutist vertrok op 1 november 1998 uit Punta Arenas in Chili om naar huis te lopen, en volgens de BBC is die tocht van zo’n 50.000 kilometer nu af. Het is een verhaal dat zich makkelijk laat vertellen als ode aan doorzetten. Interessanter voor iedereen die zelf een groot doel heeft, is de vraag wat dit precies heeft gekost en wat ervoor terugkwam.

In deze uitzending van ITV News zie je de ontvangst in het centrum van Hull, voordat hij aan het laatste stuk naar het huis van zijn moeder begon.

De regel die de prijs bepaalde

Bushby gaf zichzelf twee regels: geen vervoer gebruiken om vooruit te komen, en niet terug naar Groot-Brittannië voor de tocht klaar was. Die tweede lijkt een detail, maar bepaalde het grootste deel van de rekening. Hij mocht tijdens pauzes wel vliegen, naar Mexico om goedkoop te leven of naar de Verenigde Staten voor sponsors, en keerde dan terug naar de exacte plek waar hij was gestopt. Alleen naar huis kon niet. Familie moest dus naar hem toe komen.

Ook de tijd liep uit de hand. Hij rekende op ongeveer tien tot twaalf jaar. Het werden er 28, waarvan volgens de BBC maar zo’n 15 echt lopend, door visumproblemen, de economische crisis en corona. Een doel met een vaste uitkomst en een open einddatum kan dat doen: je ruilt steeds meer jaren in tegen dezelfde finish.

Wat het kostte

Geld is het minst interessante deel van de rekening, al was het krap genoeg. Hij vertrok met ongeveer 500 dollar, schrijft Ynet, en noemde zichzelf een berooide rugzakker die soms at wat er langs de weg lag. Een totaalbedrag heb ik nergens gevonden.

De zwaarste post is contact. Bushby’s huwelijk was al voorbij toen hij vertrok, en zijn zoon was volgens Ynet toen acht. Die zoon, inmiddels 36, reisde volgens de Yorkshire Post in 28 jaar vier keer naar zijn vader toe. Zijn moeder had hem een decennium niet gezien. Zondag ontmoette hij op de Humber Bridge voor het eerst zijn kleindochter. Tegen Ynet zei hij al eerder dat het verlies van die banden het zwaarst was, niet de jungle of de kou, en dat er tussen hem en zijn zoon nog zaken onopgelost zijn.

De zoon zelf klinkt milder dan je misschien verwacht. Als kind begreep hij niet waar zijn vader was, vertelde hij aan The New York Times. Na een ontmoeting in Alaska in 2004 besloot hij het te accepteren, en nu is hij trots. Bushby hoopte bij zijn vertrek dat de tocht hem als vader juist iets zou opleveren. Of dat zo is, kan alleen die zoon zeggen, en het staat niet in de cijfers.

Wat het opleverde

Aan de andere kant van de balans staan de langste ononderbroken wandeltocht die hij zich ten doel stelde, menigten langs de route van de laatste dagen en een deal met filmmaker Werner Herzog. Bij Ynet valt ook een financieel plan te lezen: lezingen en projecten rond de tocht, waar hij een inkomen uit hoopt te halen. En er is iets persoonlijkers. Bushby werd op school gepest en voor dom uitgemaakt, vertelt de BBC. Zijn moeder schreef hem in een brief dat hij vroeger dacht dat hij nutteloos was, en dat hij nu het tegendeel heeft bewezen.

Maar ook de opbrengst heeft een keerzijde, en die benoemt hij zelf. Na 28 jaar is het doel zijn identiteit geworden. “Then what?”, vraagt hij zich af bij de BBC, en hij verwacht dat hij het de komende weken moeilijk krijgt nu alles waar hij voor stond wegvalt. Wie iets groots af heeft, kent dat in het klein: de leegte na de finish hoort bij de prijs, ook als je wint.

Wanneer vasthouden te ver gaat

Psychologen hebben daar een vrij nuchter kader voor. Onderzoekers rond Carsten Wrosch lieten in 2003 zien dat mensen die een onhaalbaar doel kunnen loslaten en zich op iets nieuws kunnen richten, zich beter voelen. In een latere meta-analyse hangt loslaten samen met iets betere psychische en lichamelijke gezondheid, al zijn de effecten klein. Dat zegt niets over Bushby zelf, want zijn doel bleek haalbaar. Wel geeft het een bruikbare vraag: kun je nog stoppen, of kan dat alleen nog in theorie?

Zijn verhaal levert drie toetsen op voor je eigen doel, en die gaan niet over discipline. Wie betaalt mee, en heeft die persoon daar iets over te zeggen gehad? Zijn zoon had dat op zijn achtste niet. Welke regel heb je zelf bedacht, en wat kost die? Niet naar huis gaan was geen natuurwet maar een eigen keuze die de prijs jaren opdreef. En wat is er na de finish? Hij spreekt zelf van een identiteitscrisis, wat pleit voor iets dat naast het doel doorloopt.

Voor de meeste mensen speelt dit veel kleiner, bij een opleiding, een bedrijf of een sportdoel. Ons stuk over een haalbaar doel stellen helpt om die vragen vooraf te stellen, voordat een einddatum ongemerkt verschuift. Daar is geen wereldreis voor nodig.