Meer hogeropgeleiden in de WW: wanneer loont omscholen ook voor jou?

Het UWV ziet steeds meer hogeropgeleiden in de WW en roept werkgevers, werkenden en de overheid op om veel meer werk te maken van omscholing. Klinkt logisch, maar wie dan zelf bij het UWV aanklopt, loopt tegen regels aan die juist voor deze groep niet altijd gunstig uitpakken. Omscholen loont vooral als er aan het eind een concrete baan of een aantoonbaar kansrijk beroep staat, en als je weet wie het betaalt.

Wat het UWV op 3 november meldde

Het aandeel hbo’ers en academici onder mensen met een WW-uitkering steeg van 30 procent in 2022 naar 38 procent dit jaar, meldde ANP via het Reformatorisch Dagblad. Een deel daarvan komt simpelweg doordat meer Nederlanders hoger zijn opgeleid. Het UWV ziet daarnaast meer hoogopgeleide marketeers in de WW, mogelijk door AI, en wijst op reorganisaties bij werkgevers met veel IT’ers, zoals banken. Dat AI de oorzaak is, staat niet vast.

TPO geeft een cijfer dat het probleem goed laat zien. In juli hadden bijna 6.400 mensen uit ICT-beroepen een WW-uitkering, terwijl die sector ook tekorten kent. Een tekortsector is dus geen garantie op werk, want het gaat om de precieze vaardigheden die gevraagd worden. UWV-bestuurder Judith Duveen vat de onzekerheid samen met de zin “Je weet tegenwoordig gewoon niet hoe je huidige functie er over vijf jaar uitziet.” Ze wil ook dat sectoren hun bijscholingsfondsen openstellen voor mensen die naar een andere sector overstappen. Dat is een wens, nog geen regeling waar je nu een beroep op kunt doen.

Betaalt het UWV je omscholing als je hoger opgeleid bent?

Daar zit de kern. In de beleidsregels scholing van het UWV, gepubliceerd in januari 2026, staat geen eis of uitzondering op opleidingsniveau. Wel kan het UWV bij WW alleen scholingskosten vergoeden als je een grote kans hebt om langdurig werkloos te blijven, of een zwakke tot matige arbeidsmarktpositie hebt. Dat wordt vastgesteld met de Werkverkenner of door een adviseur.

De toelichting gaat nog een stap verder. Heb je een opleidingsniveau dat voldoende bij de arbeidsmarkt past, dan gaat het UWV ervan uit dat je al een reële kans op werk hebt, en het kijkt daarbij ook naar je werkervaring. Dat geldt niet als er weinig aansluitende vacatures zijn en er naar verwachting ook niet snel meer komen. Voor een hbo’er of academicus betekent dat geen automatisch nee, maar wel dat je zult moeten laten zien waarom je huidige vak geen uitweg meer biedt. De marketeer of IT’er die dat met vacaturecijfers kan onderbouwen, staat dan sterker dan iemand die vooral iets nieuws wil.

Wanneer loont omscholen dan wel?

De regels geven ook een bruikbare toets voor jezelf, los van de vraag wie betaalt. Het UWV noemt een opleiding arbeidsmarktrelevant in drie situaties.

• Een werkgever wil je na de opleiding aannemen, voor minstens zes maanden. Een mondelinge toezegging is al voldoende.
• Het beroep staat bij het UWV te boek als kansrijk. Die lijsten verschijnen per regio, bijvoorbeeld voor Noordoost-Brabant.
• Je maakt zelf inzichtelijk dat je daarna een reële kans hebt op werk, in loondienst of als zelfstandige.

Kun je geen van de drie invullen, dan is een dure overstap een gok, ook als je hem zelf betaalt. Dan is het zinnig om eerst met werkgevers in het nieuwe vak te praten. Volgens Duveen ervaren veel werkzoekenden diploma- en functie-eisen als een drempel, en het UWV wil dat werkgevers meer kijken naar wat iemand kan. Vraag dus ook na of een korte aanvulling genoeg is in plaats van een heel nieuw diploma. Hoe je die overstap in stappen aanpakt, lees je in ons stuk over omscholen na je dertigste.

Wat je moet regelen als je al in de WW zit

Begin niet zonder overleg. Volgens het UWV stuur je een Werkmapbericht via Mijn UWV met de naam van de opleiding, het instituut en de duur, waarna een adviseur contact opneemt. Met toestemming houd je je uitkering. Vergroot de opleiding je kans op werk, dan kun je mogelijk vrijstelling van de sollicitatieplicht krijgen. Is de opleiding niet nodig om werk te vinden, dan blijf je solliciteren en moet je passend werk aannemen, ook als je daarvoor moet stoppen.

Wil je dat het UWV betaalt, let dan op de grenzen in de beleidsregels. De opleiding duurt in principe maximaal een jaar, op de startdatum moet je nog minstens drie maanden WW hebben (tenzij de opleiding binnen je resterende WW eindigt), er moet budget zijn en het UWV moet de opleiding zelf hebben ingekocht. Een opleiding die alleen algemene vaardigheden bijbrengt, zoals taal of digitale vaardigheden, wordt niet vergoed. Bij een opleiding van maximaal vier weken gaat het UWV ervan uit dat je die aankunt en kijkt het alleen nog of die iets oplevert op de arbeidsmarkt. Meer over de regelingen staat in ons artikel over omscholen met hulp van het UWV.

Betaalt het UWV niet, wie dan wel?

Het UWV verwijst zelf naar Leeroverzicht voor financiële regelingen, naar Werkcentrum voor advies en naar het levenlanglerenkrediet van DUO om college- of lesgeld te lenen. Bedenk dat een lening alleen zin heeft als je een van de drie situaties hierboven kunt invullen. Andere routes zetten we op een rij in wie betaalt je overstap zonder belastingaftrek.

Heb je nog werk maar voelt je baan onzeker, dan heb je meer ruimte dan iemand in de WW. Je hoeft nog geen toestemming van het UWV en je kunt je werkgever om een opleiding vragen. Dat gesprek voer je beter nu dan pas als de reorganisatie is aangekondigd.