Winnen na een jurybesluit: wat Lucinda Brand laat zien over omstreden succes

Lucinda Brand is sinds zaterdag 7 november 2026 voor de tweede keer Europees kampioen veldrijden. Alleen kwam ze in Zeddam niet als eerste over de streep. Dat deed de Luxemburgse Marie Schreiber, die na een sprint met twee door de jury werd teruggezet naar plek twee omdat ze te ver van haar lijn was afgeweken en Brand daarmee hinderde. Brand had zelf geen protest ingediend. “Een beetje een vreemde titel, moet ik toegeven”, zei ze tegen WielerFlits. Daarmee raakt ze aan iets wat veel mensen kennen, ook buiten de sport. Wat doe je met een succes waarvan je weet dat een deel van de omgeving het je niet gunt?

Wat er in Zeddam gebeurde

De race eindigde in een tweestrijd tussen Brand en Schreiber, die volgens de uitslag allebei op 51 minuten en 37 seconden finishten. Ceylin del Carmen Alvarado werd na een val in de laatste ronde derde. De jury bekeek op eigen initiatief de beelden van de sprint en besloot na lang beraad dat Schreiber onreglementair had gesprint. Het goud ging naar Brand, die nu 37 is.

De reacties lagen ver uit elkaar. Schreiber kwam niet naar de podiumceremonie en noemde het besluit respectloos, meldt Mee met Oranje. Ze gaf toe dat ze van haar lijn was afgeweken, maar zei dat ze het niet expres deed. Ook in het Nederlandse kamp was niemand uitgelaten. Bondscoach Gerben de Knegt sprak van een rottig gevoel en zei liever op een andere manier te hebben gewonnen, al dacht hij wel dat de jury een overtreding had gezien. Volgens de KNWU is beroep tegen zo’n declassering niet mogelijk. De titel staat dus, of iedereen dat nu mooi vindt of niet.

Brand zelf hield het kort. Elke titel is mooi, zei ze, maar deze voelt anders. Over het besluit kon ze verder niets zeggen. Dat is opvallend weinig voor iemand die net een Europese titel heeft gewonnen, en precies daarom interessant.

Waarom zo’n overwinning wringt

Succes dat je niet helemaal zelf in de hand had, voelt voor de winnaar vaak minder als een prestatie en meer als een gebeurtenis. Brand reed een sterke koers en zat in de sprint, maar het moment waarop ze kampioen werd, lag bij een jury. Dat maakt de vreugde lastiger, en het maakt de reactie van de omgeving onvoorspelbaarder.

Dat tweede deel is onderzocht. De Tilburgse psycholoog Niels van de Ven deed met Marcel Zeelenberg en Rik Pieters experimenten naar hoe mensen reageren als ze verwachten benijd te worden. Eerder had dezelfde groep twee soorten afgunst onderscheiden. Goedaardige afgunst zet mensen aan om zelf beter te worden, kwaadaardige afgunst om de ander naar beneden te halen. In het onderzoek, in 2010 gepubliceerd in Psychological Science, kregen deelnemers een bonus van vijf euro. Voor de een was die verdiend op basis van een quizscore, voor de ander niet. De onderzoekers gingen ervan uit dat een onverdiend voordeel de kwaadaardige soort oproept.

Wat bleek? Wie kwaadaardige afgunst verwachtte, was daarna behulpzamer tegenover de mogelijk afgunstige ander. Ze gaven vaker tijdrovend advies en raapten vaker gummetjes op die een onderzoeker liet vallen. Volgens Van de Ven, in een toelichting op EurekAlert, probeer je zo afgunstige mensen gunstig te stemmen. Hij ziet daarin ook een nuttige functie voor de groep.

Het onderzoek ging over vijf euro in een laboratorium, niet over een Europese titel. Maar het mechanisme is herkenbaar. Hoe minder verdiend een voordeel lijkt, hoe vijandiger de afgunst die je verwacht, en hoe meer je geneigd bent om het goed te maken. Brands terughoudendheid na de finish past daar opvallend goed bij.

Wat je kunt leren van de manier waarop Brand reageerde

Je hoeft geen veldrijder te zijn om in zo’n situatie te belanden. Een promotie die volgens collega’s naar de verkeerde ging, een opdracht die je kreeg omdat een concurrent afhaakte, een beoordeling die gunstiger uitviel dan het team verwachtte. Uit wat Brand deed en zei, en uit het onderzoek van Van de Ven, vallen een paar dingen te halen.

Benoem wat er is. Brand deed niet alsof het een gewone titel was. Door zelf te zeggen dat het vreemd voelt, haal je de angel uit wat anderen denken. Je erkent hun beeld zonder je succes in te leveren.

Zeg niets over het besluit dat je niet kunt onderbouwen. Brand liet het oordeel bij de jury, die er ook over gaat. Wie na een omstreden promotie gaat uitleggen waarom het terecht was, voert een discussie die hij niet kan winnen.

Laat zien dat je de ander ziet. Brand noemde de uitkomst volgens Mee met Oranje ontzettend zuur voor Schreiber. Dat sluit aan bij wat Van de Ven vond: mensen die afgunst verwachten, worden vanzelf toeschietelijker naar wie verloor. Dat hoeft geen toneel te zijn. Het is een manier om de verhouding goed te houden met iemand die je nog vaak tegenkomt.

En vooral: maak het werk daarna af. Een titel of functie die je op een vreemde manier kreeg, wordt in de ogen van anderen pas echt van jou als je laat zien dat je hem waarmaakt. Voor Brand begint dat al bij de volgende crossen van dit seizoen.

Succes dat niet als succes voelt

Er speelt nog iets. Een doel halen en het niet kunnen vieren, komt vaker voor dan je denkt. We schreven eerder over wat je doet als succes niet genoeg voelt. Bij Brand komt het gevoel niet van binnenuit maar van de omstandigheden. Toch is de oplossing vergelijkbaar. Kijk naar wat je zelf in de hand had. Zij reed volgens eigen zeggen een zware wedstrijd, zat in de slotronde bij de sterke Schreiber en kwam in de sprint naast haar. Dat deel van de prestatie verandert niet door het jurybesluit.

Brand is bovendien iemand die haar loopbaan bewust plant. Eind oktober bleek dat ze pas in 2028 stopt maar al een nieuwe baan heeft geregeld, waarover we schreven in hoe je zo’n overstap plant. Wie zo vooruit kijkt, weet ook dat een loopbaan niet aan één uitslag hangt. Een titel met een asterisk is ook een titel. Wat telt is wat je ermee doet, en hoe je je gedraagt tegenover de mensen die hem je niet gunnen.