Verdien je genoeg? Zo vergelijk je je salaris met anderen in je vak

In de Vlaamse krant Het Nieuwsblad loopt een vaste rubriek met de vraag “Verdien ik genoeg?”. Op 8 oktober was het de beurt aan Nathalie, die 3.640 euro bruto verdient en te horen kreeg dat er ruimte voor verbetering is, al is dat in haar sector niet vanzelfsprekend. Het gaat om een Belgische situatie, met Belgische lonen en regels, dus het bedrag zegt weinig over Nederland. De vraag zelf is wel universeel. Hoe weet je of jouw loon klopt voor wat je doet?

Wie de rubriek leest, ziet steeds hetzelfde patroon. Een salaris is pas hoog of laag in vergelijking met iets. Met het juiste beroep, dezelfde ervaring, dezelfde regio en dezelfde manier van rekenen. Die vergelijking kun je in Nederland zelf maken, als je weet waar je moet kijken en hoe je de cijfers leest.

Begin bij de cao of het loongebouw

De betrouwbaarste vergelijking ligt vaak gewoon op je eigen werkplek. Valt je functie onder een cao, dan staat daarin een loongebouw met schalen en treden. Je ziet precies wat het minimum en maximum van jouw schaal is en hoe je daarin doorgroeit. Je cao vind je meestal op de site van de vakbond of de werkgeversorganisatie in jouw sector, of je vraagt hem op bij HR.

Kijk daarbij naar drie dingen. Zit je in de schaal die past bij je functieomschrijving? Heb je nog periodieken tegoed, of zit je al aan het plafond? En klopt je functieomschrijving nog met wat je feitelijk doet? Dat laatste is in de praktijk het vaakst de reden dat iemand te weinig verdient. Je werk is in de loop van de jaren gegroeid, maar je schaal niet.

Heb je geen cao, dan heeft een middelgrote of grote werkgever vaak een eigen salarishuis. Vraag ernaar. Een werkgever die dat niet wil laten zien, krijgt het daar binnenkort moeilijker mee. Het wetsvoorstel dat de Europese richtlijn over loontransparantie in Nederland invoert, ligt bij de Tweede Kamer en moet volgens HR Praktijk per 1 januari 2027 ingaan. Werkgevers mogen dan onder meer niet meer naar je vorige salaris vragen en moeten functies objectief indelen.

Salarischecks en vacatures, met de juiste bril

De bekendste onafhankelijke vergelijking is de salarischeck van WageIndicator, het vroegere Loonwijzer. Je vult beroep, ervaring, opleiding en uren in en krijgt een bandbreedte terug, gebaseerd op een doorlopende loonenquête. Daarnaast tonen vacaturesites steeds vaker een salaris bij de functie, en dat is een tweede, heel concrete bron. Zoek tien vacatures die echt op jouw functie lijken, in jouw regio, en schrijf de bedragen op.

Bij al die bronnen gaat het mis op dezelfde punten. Let hierop als je vergelijkt.

• Bruto per maand of per jaar. Een jaarbedrag bevat soms al vakantiegeld en een dertiende maand. Reken alles terug naar hetzelfde, liefst bruto per maand exclusief toeslagen, en tel die toeslagen apart.
• Fulltime of parttime. Werk je 32 uur en vergelijk je met een fulltime bedrag, dan lijk je ten onrechte onderbetaald. Reken naar een uurloon als je twijfelt.
• Mediaan of gemiddelde. Een gemiddelde wordt omhoog getrokken door een paar uitschieters. De mediaan, het middelste loon, zegt meer over wat gewoon is.
• Ervaring en verantwoordelijkheid. Een junior en een senior met dezelfde functienaam verdienen heel verschillend. Vergelijk met mensen die even lang meedraaien en hetzelfde aansturen.
• Regio en sector. Dezelfde functie verdient bij een groot bedrijf in de Randstad vaak anders dan bij een kleine organisatie elders, en in de zorg anders dan in de techniek.

Eén cijfer zegt weinig. Drie bronnen die dezelfde kant op wijzen, zeggen veel. Dat is ook het moment waarop je een vergelijking kunt gebruiken in een gesprek.

Kijk verder dan het brutoloon

Twee banen met hetzelfde salaris kunnen in de praktijk ver uit elkaar liggen. Tel daarom ook mee wat er naast het loon zit. Denk aan pensioenopbouw en wie de premie betaalt, een opleidingsbudget, reiskosten, een thuiswerkvergoeding, extra vrije dagen en een eindejaarsuitkering. Juist het opleidingsbudget wordt vaak vergeten, terwijl het je volgende stap kan betalen. Hoe je daarover in gesprek gaat, lees je in ons stuk over je werkgever om een opleiding vragen.

Ook het tempo telt. Een salaris dat vandaag marktconform is, kan over drie jaar achterlopen als je loon niet meebeweegt. Kijk daarom niet alleen naar het bedrag, maar ook naar hoe het zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld ten opzichte van de cao-afspraken in je sector.

Wat je doet met de uitkomst

Zit je ruim binnen de bandbreedte, dan is dat geruststellend en weet je waar je staat. Zit je eronder, dan heb je iets concreets in handen. Schrijf op welke bronnen je hebt gebruikt, welke bedragen je vond en hoe je ze hebt omgerekend. Dat maakt een gesprek zakelijk in plaats van persoonlijk. Hoe je zo’n gesprek opbouwt en wat je als eerste zegt, staat in ons eerdere stuk over om opslag vragen.

Blijkt je functie te zijn gegroeid, vraag dan eerst om een herwaardering van die functie. Dat is een ander gesprek dan om meer geld vragen, en vaak een sterker. En komt er niets uit, dan weet je in elk geval wat je elders waard bent. Dat is geen dreigement, maar gewoon informatie die je helpt bij je volgende keuze.

Wat de Vlaamse rubriek vooral laat zien, is dat bijna niemand precies weet of hij genoeg verdient tot hij gaat vergelijken. Dat vergelijken kost een avond. Voor een beslissing die je hele loopbaan doorwerkt, is dat weinig.