Tandarts of mondhygiënist worden nu de minister nee zegt tegen extra plekken

Wie al een tijdje droomt van een overstap naar de mondzorg, kreeg deze week gemengd nieuws. Onderwijsminister Rianne Letschert schreef aan de Tweede Kamer dat er voorlopig geen extra opleidingsplaatsen tandheelkunde bijkomen. Volgens Nieuwsuur noemt ze een uitbreiding “zeer kostbaar”, met een prijskaartje van 30,1 miljoen euro per jaar. Tegelijk komen er wel plekken bij voor de hbo-opleiding mondzorgkunde. Voor iemand die twijfelt tussen deze beroepen verandert daarmee de rekensom.

Wat de minister precies besloot

Het Capaciteitsorgaan, de stichting die berekent hoeveel zorgverleners Nederland in de toekomst nodig heeft, adviseerde in december om jaarlijks 386 studenten aan tandheelkunde te laten beginnen. Nu zijn dat er volgens Nieuwsuur 270, vanaf volgend jaar 290. Dat advies legt de minister naast zich neer. Het Capaciteitsorgaan dringt volgens de NOS al sinds 2009 aan op meer plekken, dus nieuw is deze botsing niet.

Voor mondzorgkunde neemt het kabinet het advies wel over. Vanaf het studiejaar 2027-2028 mogen 28 studenten extra beginnen, waarmee het totaal op 381 eerstejaars komt. De beroepsvereniging NVM-mondhygiënisten meldt dat die plekken worden verdeeld over de opleidingen in Groningen, Amsterdam, Utrecht en Arnhem-Nijmegen. De gedachte erachter is dat mondhygiënisten een deel van het werk van tandartsen gaan overnemen.

Hoe groot het tekort al is, zie je het best in Zeeland. In een opiniestuk in Trouw rekenen commissaris van de Koning Hugo de Jonge en gedeputeerde Harry van der Maas voor dat een Zeeuwse tandarts gemiddeld zo’n 2700 patiënten heeft, tegen 996 in Noord-Holland. Een tandarts uit Yerseke waarschuwde in de PZC dat over vijf jaar alleen al in Midden-Zeeland 30.000 mensen geen tandarts meer hebben.

Drie routes in de mondzorg naast elkaar

Het nieuws gaat vooral over tandartsen, maar wie de mondzorg in wil, heeft grofweg drie ingangen. Ze verschillen sterk in duur, niveau en in hoe groot je kans op een plek is.

De cijfers over tandheelkunde komen uit de berichtgeving van Nieuwsuur, de zes jaar studieduur uit het stuk in Trouw. De verhouding tussen aanmeldingen en plekken bij mondzorgkunde noemde teamleider Deborah de Jong-Soeteman van Hogeschool Utrecht in de hogeschoolkrant Trajectum. Van de 28 extra plekken gaan er acht naar Utrecht.

Tandarts worden als overstapper

Laten we eerlijk zijn, voor een dertiger of veertiger met een baan is tandheelkunde een zware route. Zes jaar voltijd studeren, een beperkt aantal plekken en een selectie waarin je meedingt met scholieren die net van het vwo komen. Het besluit van de minister maakt die drempel niet lager. Dat wil niet zeggen dat het onmogelijk is, maar wie aan deze route begint, doet dat beter met een plan B achter de hand.

Interessant is wel de discussie over waar je opleidt. De Zeeuwse bestuurders wijzen erop dat studenten vaak blijven hangen in de regio waar ze hebben gestudeerd en stage liepen. Dat zegt ook iets over je eigen kansen na het diploma. In regio’s als Zeeland is het werk er straks gewoon, terwijl je in de Randstad meer concurrentie hebt.

Mondhygiënist worden, de route die nu groeit

Voor de meeste overstappers is mondzorgkunde de realistischere stap. Het is een hbo-opleiding, er komen plekken bij en het vak krijgt er taken bij. Volgens De Jong-Soeteman doet een mondhygiënist het werk waar een tandarts te duur voor is. Denk aan tandsteen verwijderen, polijsten en kleine, nieuwe gaatjes boren en vullen. Ze noemt de baankansen goed en het startsalaris hoog, en vertelt dat veel afgestudeerden als zzp’er beginnen omdat er geen cao voor mondhygiënisten in loondienst is.

Toch is de opleiding geen open deur. Met zevenhonderd aanmeldingen op ruim honderd plekken in Utrecht wordt een flink deel uitgeloot of afgewezen. De HU kan bovendien niet zomaar groeien, want de opleidingskliniek is daar te klein voor, zegt De Jong-Soeteman. Die 28 extra plekken landelijk zijn welkom, maar het blijft passen en meten. Meld je dus bij meerdere opleidingen aan als dat mag, en kijk goed naar de selectiecriteria per hogeschool.

Via de assistentenstoel naar binnen

Er is een derde route die in het nieuws weinig aandacht krijgt. De mbo-opleiding tandartsassistent op niveau 4 kun je bij veel roc’s ook in de beroepsbegeleidende leerweg volgen. Je werkt dan een groot deel van de week in een praktijk en gaat één dag naar school, en je verdient vanaf de eerste dag een salaris. Hoe zo’n combinatie van leren en werken via een leerwerktraject in elkaar zit, lees je in een eerder stuk.

Volgens de tandartsenvereniging KNMT zijn er ook tekorten aan assistenten. Voor een overstapper heeft deze route nog een voordeel. Je leert het vak van binnenuit kennen voordat je jaren investeert in een hbo- of universitaire studie. Bevalt het werk, dan is de stap naar mondzorgkunde later een stuk beter onderbouwd, ook in je motivatie bij de selectie.

Zo schat je je kansen in

Begin bij je eigen situatie, niet bij het tekort. Hoeveel jaar kun je zonder volledig inkomen? Kun je verhuizen naar een regio met een opleiding of een praktijk die een leerling zoekt? Wil je vooral met patiënten werken, of trekt het technische en zelfstandige deel je meer aan? De antwoorden wijzen vaak vanzelf naar een van de drie routes.

Twijfel je nog, plan dan een meeloopdag in een praktijk en een open dag bij een opleiding mondzorgkunde. Het tekort aan tandartsen gaat de komende jaren niet weg, dat zeggen alle betrokken partijen. Wie nu een stap zet richting de mondzorg, kiest dus voor een vak waar werk is, ook al is de route naar de tandartsstoel zelf even smal gebleven.