Je werkgever om een opleiding vragen: zo onderbouw je het en dit zegt de wet

Je wilt een opleiding volgen, en het liefst betaalt je werkgever mee. Dat gesprek voelt voor veel mensen ongemakkelijker dan het is. Je vraagt geen gunst, je stelt een investering voor waar je werkgever zelf ook beter van wordt. Met een goede onderbouwing en wat kennis van de regels sta je een stuk sterker. Want voor een deel van de scholing heb je gewoon recht op betaling, en voor de rest valt er vaak meer te regelen dan je denkt.

Dit zegt de wet over scholing

De basis staat in artikel 611a van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Je werkgever moet je in staat stellen scholing te volgen die nodig is voor je functie. Dat geldt ook, voor zover dat redelijk is, voor scholing die nodig is om bij hem te kunnen blijven werken als je huidige functie verdwijnt of je die niet meer kunt doen.

Sinds augustus 2022 is daar een belangrijke aanvulling bij gekomen. Is je werkgever op grond van de wet, Europese regels of je cao verplicht om je scholing te geven voor het werk waarvoor je bent aangenomen, dan gelden drie dingen.

• De scholing is kosteloos voor jou.
• De tijd die je eraan besteedt geldt als werktijd.
• De scholing vindt zo veel mogelijk plaats onder werktijd.

Een afspraak waarbij je die kosten later moet terugbetalen of waarbij ze met je loon worden verrekend, is voor dit soort verplichte scholing nietig. Zo’n studiekostenbeding mag dus alleen nog bij opleidingen die je werkgever niet verplicht hoeft te geven.

Wanneer is een opleiding verplicht en wanneer niet

Hier zit het onderscheid waar het gesprek meestal om draait. Verplichte scholing is alles wat je nodig hebt om je huidige werk te kunnen blijven doen. Denk aan een certificaat dat wettelijk vereist is, een cursus voor nieuwe software die je team gaat gebruiken, of bijscholing die in je cao staat. Die hoeft je werkgever niet alleen toe te staan, hij moet ze ook betalen.

Wil je je verder ontwikkelen dan je functie vraagt, bijvoorbeeld een hbo-opleiding in deeltijd, een leergang leidinggeven of een omscholing naar een ander vak, dan valt dat buiten de wettelijke plicht. Dan moet je er samen uit komen. Volgens de Rijksoverheid is het verstandig om dit met je werkgever te bespreken, omdat je misschien studieverlof of een bijdrage in de kosten kunt krijgen. Geldt er een cao, dan kunnen daar afspraken over een bijdrage of vergoeding in staan.

Kijk dus eerst in je cao en je personeelshandboek voordat je het gesprek aangaat. Veel cao’s kennen een persoonlijk ontwikkelbudget, een aantal opleidingsdagen per jaar of een regeling via een opleidings- en ontwikkelingsfonds van je branche. Dat geld ligt soms gewoon klaar, zonder dat iemand je erop wijst.

Zo bereid je het gesprek voor

Een verzoek om een opleiding valt of staat met de vraag wat het je werkgever oplevert. Ga er dus niet heen met alleen het verhaal dat jij het leuk of interessant vindt. Dat mag best meespelen, maar het argument zit aan de kant van het werk.

1. Kies de opleiding concreet. Naam, aanbieder, duur, studiebelasting per week en hoe de lessen zijn ingedeeld. Een vaag plan om iets met data te gaan doen wordt sneller afgewezen dan een concrete leergang met een begin en een eind.
2. Koppel het aan een probleem op het werk. Waar loopt je team tegenaan, welk werk wordt nu uitbesteed, welke vaardigheid ontbreekt bij een nieuwe klant of een nieuw systeem? Laat zien hoe de opleiding daar een antwoord op is.
3. Denk na over de werktijd. Kun je de lessen in de avond volgen, wil je een dag per week vrij, of heb je af en toe studieverlof nodig voor tentamens? Kom met een voorstel, dan hoeft je leidinggevende niet alles zelf uit te zoeken.
4. Bied iets aan. Je kunt voorstellen om een deel van de tijd zelf te investeren, of na afloop je kennis te delen met collega’s. Dat maakt het makkelijker om ja te zeggen.
5. Vraag naar de voorwaarden. Wordt er een studiekostenbeding voorgesteld, lees het dan goed. Hoe lang moet je blijven, hoe snel loopt het af, en wat gebeurt er als je stopt met de opleiding? Bij verplichte scholing mag zo’n beding er niet in staan.

Een goed moment voor dit gesprek is het jaarlijkse ontwikkel- of beoordelingsgesprek, of het moment dat de budgetten voor het volgende jaar worden gemaakt. In het najaar is dat bij veel organisaties nu. Wie dat moment mist, moet soms een jaar wachten. Veel van wat geldt voor het voorbereiden van een salarisgesprek werkt hier ook, zoals op tijd een afspraak vragen en je argumenten vooraf opschrijven.

Als je werkgever nee zegt

Een nee hoeft niet het eind te zijn. Vraag eerst waarom. Is het geld, tijd of twijfel over het nut? Op elk van die bezwaren kun je terugkomen. Misschien lukt een kortere cursus wel, of een gedeelde financiering, of een start over een half jaar.

Gaat het om scholing die nodig is voor je functie of die in je cao staat, dan heb je een sterkere positie. Wijs dan rustig op de afspraken in de cao of op de wettelijke regel. Je werkgever mag je ook niet benadelen omdat je die rechten gebruikt.

Wil je echt iets anders gaan doen en betaalt je werkgever niet mee, dan kun je ook zelf aan de slag. Op Leeroverzicht, de website van de overheid voor werkenden en werkzoekenden, vind je opleidingen, financiële regelingen en loopbaanadvies. Hoe je een opleiding naast een volle baan combineert, lees je in ons stuk over cursus, avondschool of zelfstudie. En wie een grotere stap overweegt, vindt in ons stappenplan voor omscholen na je dertigste meer houvast.

Wat je meeneemt naar het gesprek

Een korte checklist om het gesprek goed in te gaan.

• De naam, aanbieder en opzet van de opleiding die je wilt volgen.
• De afspraken uit je cao of personeelshandboek over opleiding, ontwikkelbudget en studieverlof.
• Twee of drie concrete voorbeelden van werk waar de opleiding direct bij helpt.
• Een voorstel voor de verdeling van tijd en kosten.
• Je vragen over een eventueel studiekostenbeding.

Wie zo binnenkomt, voert geen smeekgesprek maar een zakelijk overleg. En dat is precies wat het is. Een werkgever die investeert in je kennis, investeert in zijn eigen organisatie. Je mag dat best wat zelfverzekerder brengen dan de meeste mensen doen.