Goede voornemens nu al beginnen: waarom je niet hoeft te wachten tot januari
Waarom een voornemen in november beginnen beter werkt dan wachten op 1 januari, en wat onderzoek zegt over doelen die je volhoudt.
Wie in november een plan heeft, hoort vaak hetzelfde advies. Wacht even, in januari begin je fris. Het klinkt logisch, want 1 januari voelt als een schone lei. Toch is er weinig dat ervoor pleit om een voornemen zeven weken in de koelkast te zetten. Juist de laatste weken van het jaar zijn een goede proefperiode, zodat je in januari niet begint maar al bezig bent.
Een kleine aanleiding kwam deze week uit Bergschenhoek. Lokaal weekblad De Heraut schreef op 11 november over een sportcentrum dat nieuwe leden die zich voor 1 december inschrijven tot 1 januari 2027 laat meetrainen zonder dat ze al betalen. Dat is een actie van één sportschool, maar de vraag erachter is breder. Waarom zou je eigenlijk wachten?
Waarom 1 januari zo aantrekkelijk voelt
Dat we graag op een vast moment beginnen, is goed onderzocht. De Amerikaanse onderzoekers Hengchen Dai, Katherine Milkman en Jason Riis noemden het in 2014 het fresh start effect. In hun studie in het vakblad Management Science zagen ze dat mensen vaker op het woord dieet zochten, vaker naar de sportschool van hun universiteit gingen en vaker een doel vastlegden na een herkenbaar ijkpunt in de tijd. Dat ijkpunt was niet alleen nieuwjaar, maar ook het begin van een nieuwe week, een nieuwe maand of een nieuw semester, een verjaardag of een feestdag.
De verklaring die de onderzoekers geven, is dat zo’n moment een streep trekt onder het oude. Wat je vorige maand niet lukte, voelt verder weg, en dat geeft ruimte om opnieuw te beginnen. Het mooie aan die bevinding is dat januari er dus geen monopolie op heeft. Elke maandag en elke eerste van de maand werkt als een klein nieuw begin. Op 1 december, over iets meer dan twee weken, heb je er gewoon weer een.
Op deze site schreven we eerder al dat september een beter startmoment kan zijn dan januari en dat oktober inmiddels de tweede januari heet. November is minder feestelijk, maar heeft een eigen voordeel, want je hebt een duidelijke eindstreep in zicht.
Wat je wint met een start in november
Het grootste voordeel is tijd om te oefenen zonder druk. Een nieuwe gewoonte gaat niet in een paar dagen vanzelf. Hoe lang dat wel duurt, lees je in ons stuk over hoe lang het duurt voordat een nieuwe gewoonte vanzelf gaat, en het antwoord is in elk geval langer dan de eerste weken van januari. Wie nu begint, heeft op 1 januari de lastigste fase al achter de rug, zoals het uitzoeken op welk tijdstip het past, welke dag niet werkt en wat je nodig hebt.
Daarnaast kun je in november ontdekken waar het schuurt. De decembermaand zit vol met etentjes, borrels en vrije dagen die je ritme doorbreken. Dat lijkt een reden om te wachten, maar het is eerder een goede test. Een voornemen dat de feestdagen overleeft, al is het in een kleinere versie, staat in januari steviger dan een plan dat nog nooit een drukke week heeft meegemaakt.
Ten slotte haal je de druk van het eerste moment af. Op 1 januari begint iedereen tegelijk, en de verwachtingen zijn hoog. Wie in november een kleine versie van zijn doel test, kan in januari bijstellen op basis van wat hij al weet. Dat sluit aan bij wat we schreven over de lat lager leggen voor een nieuwe gewoonte: klein beginnen is geen zwakte, maar een manier om het vol te houden.
Wat onderzoek zegt over voornemens die blijven
Hoe je je doel opschrijft, maakt ook uit. Zweedse onderzoekers volgden rond de jaarwisseling van 2016 op 2017 ruim duizend mensen met een goed voornemen. In hun studie in PLOS ONE uit 2020 vond 55 procent zichzelf na een jaar geslaagd. Wie een doel had dat ergens naartoe werkte, zoals vaker wandelen, slaagde vaker (58,9 procent) dan wie iets wilde vermijden, zoals minder snoepen (47,1 procent).
Opvallend was ook de rol van steun. De groep die een beperkte vorm van ondersteuning kreeg, deed het beter dan de groep zonder hulp. Maar de groep met de meeste ondersteuning deed het niet beter dan de groep zonder. Meer begeleiding is dus niet automatisch beter; een paar vaste houvasten lijken genoeg.
Voor een start in november betekent dat drie dingen. Formuleer je doel als iets wat je gaat doen, niet als iets wat je laat. Kies een klein, vast moment in je week en houd dat vol tot de feestdagen. En zoek één vorm van steun die bij je past, zoals iemand die meedoet of een vaste afspraak, zonder er meteen een groot programma van te maken. Wie wil weten hoe je van een vaag voornemen een concreet plan maakt, vindt dat in ons stuk over een haalbaar doel stellen.
Januari als tweede start, niet als eerste
Het fresh start effect hoeft niet weg. Je kunt het juist twee keer gebruiken. Begin nu, op de eerstvolgende maandag of op 1 december, met een kleine versie. Gebruik 1 januari daarna als moment om op te schalen, met een training extra, een kwartier langer, een volgende stap in je cursus. Dan is nieuwjaar geen sprong in het diepe meer, maar een volgende tree.
En lukt het in december een week niet, dan is dat geen reden om alles op te geven. De volgende maandag is weer een nieuw begin. Dat is precies wat het onderzoek naar verse starts laat zien, want je hebt er veel meer dan één per jaar.
