Burn-out als beroepsziekte erkennen: wat de oproep uit Europa voor jou betekent

Het Europees Parlement wil dat burn-out en andere psychische aandoeningen die door het werk ontstaan, in de hele Europese Unie worden erkend als beroepsziekte. Dat klinkt als een grote stap, en voor werknemers in sommige landen kan het dat ook worden. Maar wat verandert er nu echt, en wat betekent het voor jou als je in Nederland werkt? Kort gezegd, voorlopig niets aan je rechten, wel veel aan de richting waarin het gesprek over werkdruk gaat. En je hebt hier nu al meer houvast dan je misschien denkt.

Wat het Europees Parlement precies vraagt

Op dinsdag 6 oktober nam het parlement in Straatsburg een rapport aan van het Belgische Europarlementslid Estelle Ceulemans. Het Belgische Nieuwsblad meldde dat de tekst werd aangenomen met 413 stemmen voor, 210 tegen en 29 onthoudingen. Het parlement vraagt de Europese Commissie om regels die psychosociale risico’s op het werk aanpakken, zoals te veel werk, intimidatie en onvoorspelbare werktijden, en om aandoeningen die daaruit voortkomen te erkennen als beroepsziekte.

Daarnaast vraagt het rapport om bindende verplichtingen voor werkgevers, sterkere arbeidsinspecties en een recht om buiten werktijd onbereikbaar te zijn, meldt Euronews. De onderbouwing komt onder meer van het Europese agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk (EU-OSHA). Volgens dat agentschap had in 2025 29 procent van de werknemers in de EU last van stress, depressie of angst die door hun werk was veroorzaakt of verergerd. Bij werknemers van 25 tot 39 jaar lag dat op 32 procent.

Belangrijk om te weten, het gaat om een niet-bindende oproep. Het rapport kan dienen als inspiratie voor voorstellen over kwaliteitsvolle banen die de Commissie tegen het eind van dit jaar wil presenteren. Pas als de Commissie met wetgeving komt en die wordt aangenomen, verandert er iets in de regels.

Beroepsziekte of werkgerelateerde ziekte, waarom dat uitmaakt

De oproep komt uit België, en daar is het onderscheid tussen een beroepsziekte en een ziekte die met het werk samenhangt belangrijk. In België, en in een aantal andere lidstaten, levert een erkende beroepsziekte een aparte vergoeding en zorg op. Burn-out valt daar doorgaans niet onder. Volgens het Nieuwsblad hebben in België meer dan 155.000 werknemers een burn-out of depressie, een stijging van 32 procent sinds 2021. Dat verklaart waarom de oproep juist vanuit België zo luid klinkt.

In Nederland werkt het anders. Wie ziek wordt, krijgt in principe twee jaar loon doorbetaald door de werkgever, en daarna kan een WIA-uitkering volgen. Daarbij maakt het niet uit of de ziekte door het werk komt of niet. Er is in Nederland dus geen apart vergoedingsstelsel voor beroepsziekten zoals in België. Een Europese erkenning zou voor de doorbetaling van je loon daarom minder direct verschil maken dan bij onze zuiderburen.

Wat er in Nederland al geldt

Dat betekent niet dat werkdruk hier een privézaak is. Er bestaat al het een en ander waar je je op kunt beroepen.

• Je werkgever moet psychosociale arbeidsbelasting aanpakken. De Arbowet verplicht werkgevers om beleid te voeren tegen werkdruk, ongewenst gedrag en andere psychosociale risico’s. Die risico’s horen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) te staan, met een plan van aanpak.
• De bedrijfsarts meldt beroepsziekten. Ziet de bedrijfsarts dat je klachten door je werk komen, dan moet hij of zij dat melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB). Die meldingen zijn anoniem en worden gebruikt om risico’s in kaart te brengen.
• Je werkgever kan aansprakelijk zijn. Heeft je werkgever niet genoeg gedaan om schade door je werk te voorkomen, dan kun je onder voorwaarden een schadevergoeding eisen. Dat is wel een juridische procedure waarin je moet aantonen dat je klachten door het werk komen, en dat is bij psychische klachten vaak lastig.

De cijfers laten zien dat dit geen randverschijnsel is. In het rapport Beroepsziekten in cijfers 2026 van het NCvB, waarover de Nederlandse Vereniging van Arbeidsdeskundigen in juni berichtte, vormen psychische aandoeningen met 56 procent de grootste categorie van alle gemelde beroepsziekten over 2025. Bij 73 procent van de werknemers met zo’n psychische beroepsziekte duurde het verzuim langer dan drie maanden. Te hoge werkdruk was de risicofactor die het vaakst werd genoemd.

Wat je er nu zelf mee kunt

Een Europese oproep lost jouw werkdruk van morgen niet op. Toch is het een goed moment om er werk van te maken, zeker nu het onderwerp zo hoog op de agenda staat. Een paar stappen die je meteen kunt zetten.

1. Vraag naar de RI&E. Je mag weten welke risico’s je werkgever heeft vastgelegd en wat er wordt gedaan aan werkdruk. Via de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging kun je hier ook aandacht voor vragen.
2. Maak gebruik van het spreekuur van de bedrijfsarts. Je hoeft niet ziek te zijn om de bedrijfsarts te spreken. Het preventieve spreekuur is juist bedoeld voor klachten die je werk raken voordat je uitvalt, en je werkgever hoort niet wat je bespreekt.
3. Bespreek het met je leidinggevende. Hoe je dat doet zonder dat het als klagen voelt, lees je in ons stuk over werkdruk bespreken met je leidinggevende.
4. Houd bij wat er gebeurt. Noteer wanneer de werkdruk piekt, welke afspraken je maakt en wat ervan terechtkomt. Dat helpt in een gesprek en is waardevol mocht het ooit tot een conflict komen.

Zit je al thuis met een burn-out, dan heb je recht op loondoorbetaling en begeleiding bij je herstel. Over je positie als er dan over ontslag wordt gesproken, schreven we eerder een stuk over ontslag tijdens een burn-out.

Waarom deze oproep er toch toe doet

Je zou de stemming in Straatsburg kunnen afdoen als symboolpolitiek. Er verandert immers niets totdat de Commissie met wetgeving komt, en een flink deel van het parlement stemde tegen. Wij zien dat anders. De oproep zegt hardop dat burn-out niet alleen een kwestie is van iemand die zijn grenzen niet bewaakt, maar ook van hoe werk is ingericht. Die verschuiving is belangrijk, juist voor wie zich schuldig voelt omdat hij het niet meer trekt.

Ceulemans wees er volgens het Nieuwsblad ook op dat het Europese kader voor gezondheid op het werk dateert uit 1989, van voor smartphones, mail op zondagavond en werken met kunstmatige intelligentie. Dat het tijd is om dat kader bij te werken, is moeilijk te betwisten. Of het uiteindelijk een erkenning als beroepsziekte wordt, een recht op onbereikbaarheid of iets anders, hangt af van wat de Commissie voorstelt. Tot die tijd geldt wat je hier al hebt, en daar kun je meer mee dan veel werknemers weten.