Een op de vijf werknemers is psychisch vermoeid: herken je het bij jezelf?
Volgens het CBS was 21 procent van de werknemers in 2025 psychisch vermoeid door het werk. Bij wie het speelt, hoe je het herkent en wanneer je hulp zoekt.
Ruim een op de vijf werknemers voelde zich in 2025 een paar keer per maand of vaker leeg en uitgeput door het werk. Dat meldde het CBS op 9 november, op basis van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden die het samen met TNO uitvoert. Tien jaar eerder gold het nog voor 13 procent. Het cijfer zegt iets over de arbeidsmarkt, maar het is ook een bruikbare meetlat voor jezelf. Waar ligt de grens tussen een drukke periode en een patroon waar je iets mee moet?
Wat het CBS precies heeft gemeten
Het gaat hier niet om een diagnose. Het CBS noemt iemand psychisch vermoeid door het werk als hij of zij enkele keren per maand of vaker gevoelens van vermoeidheid en uitputting heeft die met het werk samenhangen. Denk aan je emotioneel uitgeput voelen door je werk, of je leeg voelen aan het eind van een werkdag. De cijfers gaan over werknemers van 15 tot 75 jaar.
In 2025 viel 21 procent van hen in die groep. In 2024 was dat 20 procent, in 2015 nog 13 procent. De stijging is dus geen uitschieter van één jaar. Sinds 2022 schommelt het aandeel rond een op de vijf.
Bij wie de vermoeidheid het hardst groeit
De gemiddelde werknemer bestaat niet, en dat zie je in de uitsplitsing. De grootste stijging zit bij 25- tot 35-jarigen. In 2015 was 15 procent van hen psychisch vermoeid door het werk, in 2025 was dat 28 procent. Daarmee is dit nu de groep met het hoogste aandeel. Tien jaar geleden waren dat nog de 55- tot 65-jarigen, bij wie het cijfer sindsdien nauwelijks veranderde (van 16 naar 17 procent). Ook bij de jongste werknemers, tot 25 jaar, liep het op van 8 naar 18 procent. Over grenzen stellen in die eerste jaren schreven we eerder in ons stuk over werkstress bij jongeren.
Vrouwen melden het vaker dan mannen. Bij vrouwen steeg het aandeel in tien jaar van 14 naar 24 procent, bij mannen van 13 naar 18 procent. En het speelt niet alleen in banen die als zwaar bekendstaan. Bij werknemers op het hoogste beroepsniveau, met de meest complexe taken, ging het van 15 naar 23 procent. Op het laagste beroepsniveau van 12 naar 18 procent.
Per beroepsgroep springen pedagogische beroepen, creatieve en taalkundige beroepen, ICT en zorg en welzijn eruit, met ongeveer een kwart van de werknemers. Binnen de zorg scoren psychologen en sociologen het hoogst met 37 procent. In agrarische beroepen ligt het aandeel het laagst, op 12 procent. Waar de stijging vandaan komt, staat niet in het bericht van het CBS. Het beschrijft hoe vaak het voorkomt, niet waardoor.
Herken je het bij jezelf?
De maat van het CBS is eenvoudig genoeg om op jezelf toe te passen. De vraag is niet of je weleens kapot bent na een werkdag, want dat is iedereen. De vraag is hoe vaak. Voel je je meerdere keren per maand leeg of opgebrand door je werk, en is dat al een tijd zo, dan hoor je bij de groep waar dit cijfer over gaat.
Dat is nog iets anders dan overspannen zijn. Thuisarts, de website van de huisartsen, legt de lat daar hoger. Bij overspanning heb je drie of meer klachten uit een vast rijtje: moe zijn, slecht slapen, snel boos worden, slecht tegen drukte of lawaai kunnen, snel huilen, veel piekeren, een gejaagd gevoel en moeite met concentreren of onthouden. Daar komt bij dat je het gevoel hebt de grip op je problemen kwijt te zijn en dat gewone dingen niet meer lukken, zoals je werk, het huishouden of de omgang met anderen. Lichamelijke klachten als hoofdpijn, duizeligheid, hartkloppingen of buikpijn kunnen erbij horen.
Duren zulke klachten langer dan zes maanden en ben je vooral moe en uitgeput, dan kan er volgens Thuisarts sprake zijn van een burn-out. Psychische vermoeidheid zoals het CBS die meet is een lichtere maat dan beide. Dat maakt het een nuttig signaal, omdat je het opmerkt voordat het zover is.
Wat je zelf kunt doen
De adviezen van Thuisarts zijn nuchter. Zorg goed voor jezelf en leef gezond, bouw ontspanning in, houd een vaste dagindeling aan en vraag steun aan mensen om je heen. Daarnaast beschrijft de site drie stappen die bij herstel horen. Eerst begrijpen en accepteren wat er aan de hand is, dan oplossingen zoeken voor wat je dwarszit en ten slotte dingen in je leven echt anders gaan doen.
Die laatste stap raakt bijna altijd je werk. Je vermoeidheid komt er vandaan, dus daar moet ook iets verschuiven. Dat gesprek is makkelijker te voeren zolang je nog functioneert dan wanneer je al thuiszit. Hoe je het aanpakt, lees je in ons artikel over werkdruk bespreken met je leidinggevende.
Wanneer je aan de bel trekt
Herken je de combinatie van klachten, grip kwijt zijn en vastlopen in het dagelijks leven, meld dat dan bij je huisarts. Die kan in een of meer gesprekken nagaan wat er speelt en je zo nodig doorverwijzen naar een psycholoog. Medicijnen die het herstel van overspanning versnellen bestaan volgens Thuisarts niet. Hangen je klachten samen met je werk, dan raadt de site aan om met je werkgever te praten en contact op te nemen met de bedrijfsarts.
De cijfers van het CBS laten zien waarom wachten weinig oplevert. Wie zich in 2025 ziek meldde met psychische klachten, overspannenheid of een burn-out, was gemiddeld 67 dagen uit de roulatie. Dat is de langste verzuimduur van alle soorten klachten. Gemiddeld duurde het laatste verzuim van werknemers 15 dagen. Bij 9 procent van de werknemers die verzuimden waren psychische klachten de reden, bij vrouwen 11 procent en bij mannen 7 procent. De meeste mensen met overspanning herstellen volgens Thuisarts binnen ongeveer drie maanden, al kan het langer duren.
Vermoeidheid is niet altijd het eerste dat opvalt. Welke andere signalen aan uitval voorafgaan, staat in ons eerdere stuk over uitval door psychische klachten. Het nieuwe cijfer voegt daar één geruststelling aan toe. Voel je je regelmatig leeg na het werk, dan ben je allesbehalve de enige, en het moment om er iets mee te doen is nu en niet pas bij de ziekmelding.
